Wymieniamy doświadczenia

Publikacje nauczycieli SP 12 w Gliwicach

 

Grażyna Grzybowska
wychowawca świetlicy

Konspekt zajęć świetlicowych
"Kopciuszek-czyli bajki są wśród nas"
mgr Joanna Marszaluk
nauczyciel przyrody

"Jak przygotować dziecko do sprawdzianu szóstoklasisty"
  "Pozostać sobą - wartości, które cenimy"

 

"Odpady i ich zagospodarowanie"

mgr Grażyna Korycińska
nauczanie zintegrowane

 

Rodzaje kontaktów interpersonalnych w klasie w młodszym wieku szkolnym

mgr Rozalia Sobczyk
nauczyciel j. polskiego

Jak w naszej szkole realizuje się program ścieżek edukacyjnych?
  Scenariusz zajęć w kl.V w oparciu o zajęcia modułowe na terenie Cukierni - Piekarni "Bączkowicz" w Radzionkowie
  Ciekawa ortografia
mgr inż. Justyna Koterwa
nauczyciel techniki i informatyki
Jak realizuję program ścieżek edukacyjnych na lekcjach techniki i informatyki.
  Konspekt lekcji informatyki w kl.VI
  Konspekt zajęć w pracowni komputerowej dla dzieci ze świetlicy socjoterapeutycznej

mgr Ewa Figiel
nauczyciel edukacji wszesnoszkolnej

Kompetentny nauczyciel
Ukryty program

Recencja książki "Dzieci w sektach"
Hayat El Mountcair
"Docenić pytania"
"Pytania w trakcie klasowej dyskusji"
"Osobliwości społecznej roli nauczyciela"
"Zasady"

mgr Wiesława Dudek
nauczyciel edukacji wszesnoszkolnej
Program przedstawienia o obyczajach i zwyczajach związanych ze Świętami Wielkanocnymi
  Programy jasełek do wykorzystania przez najmłodsze dzieci
  Scenariusz do zabaw i ćwiczeń z nietypowymi przyborami - gąbka kąpielowa
Bożena Pamuła
nauczyciel wychowania przedszkolnego
Różnorodne formy twórczości dziecięcej próby łączenia różnych rodzajów ekspresji
  Kształtowanie samodzielności poznawczej dzieci
mgr Anna Szołtysik
katecheta
Konspekt katechezy dla kl."6"
"Modlitwa Kościoła"

 

Konspekt katechezy dla kl. "O"
"Dobry Ojciec zawsze na nas czeka"

 

 

Wymieniamy doświadczenia

 

 

Konspekt zajęć świetlicowych
Grażyna Grzybowska

Data: 08.09.2005
Temat zajęć: " Kopciuszek - czyli bajki są wśród nas"
Czas trwania : 2 godziny
Prowadząca : Grażyna Grzybowska
Cel ogólny: rozwijanie aktywności emocjonalnej i ruchowej
Cele szczegółowe:
- zapoznanie dzieci z treścią bajki
- wyrobienie pomysłowości u dzieci
- rozróżnienie dobra od zła
Metody pracy:
- słowna - omówienie treści bajki
- percepcyjna - oglądanie bajki
- czynna - zabawa tematyczna - "Kopciuszek idzie na bal"
Forma pracy: z całą grupą
Pomoce dydaktyczne: kaseta video, telewizor, magnetowid, lalki, ubranka
Organizacja zajęć:
Oglądanie filmu " Kopciuszek",
Omówienie obejrzanego filmu, wysłuchanie wrażeń dzieci,
Zabawa tematyczna " Kopciuszek idzie na bal"

Zabawa wymagała podziału na role. Dzieci, które nie brały udziału w przedstawieniu były widzami. Bardzo uważnie słuchały ról granych prze kolegów, przeżywając mocna to, co działo się na scenie. Po zakończeniu przedstawienia kilkoro dzieci poszło do kącika zabaw, gdzie przygotowało i wystawiło swoje małe przedstawienie. Postacie z bajek grane były tym razem przez lalki ubrane i kierowane przez dzieci.
Dwie dziewczynki projektowały suknię balową dla Kopciuszka, używając do tego celu gry " Modelki".

Uwagi po przeprowadzonych zajęciach:

  • Dzieci wykazały dużą aktywność poznawczą - oglądały uważnie film
  • Były aktywne ruchowo odgrywając treść bajek
  • Bardzo emocjonalnie podchodziły do oglądania filmu, wyrażając swoją dezaprobatę do poczynań macochy, były radosne gdy Kopciuszka spotkało szczęście.

 

Joanna Marszaluk

"Jak przygotować dziecko do sprawdzianu szóstoklasisty"

- powszechny i obowiązkowy (obecność na nim jest warunkiem ukończenia szkoły

podstawowej),

- terminy (próbny -............, obowiązkowy -............ kwietnia, czerwcowy dla uczniów, którzy nie przystąpili do sprawdzianu z powodu choroby lub przyczyn losowych),

- czas trwania: 60 minut lub 90 minut (dyslektycy lub uczniowie z innymi orzeczeniami),

- sprawdzian interdyscyplinarny (sprawdzanie wiadomości i umiejętności z różnych przedmiotów),

- po co ten sprawdzian? - badane umiejętności:

  • czytanie (uczeń musi przeczytać i zrozumieć fragmenty tekstów w arkuszu egzaminacyjnym, zrozumieć o czym mówią, a także wyszukać informacje, dostrzec między nimi związki i zależności, odkryć drugie dno tekstu, czyli metafory i przenośnie. Czytanie rozumiane jest szeroko - chodzi nie tylko o teksty literackie, także wykresy, mapy, tabele. Uczeń powinien znać zamieszczane tam symbole i oznaczenia).
  • pisanie (uczeń powinien umieć napisać opowiadanie, opis przedmiotu, sprawozdanie, notatkę, streszczenie, list, instrukcję, zaproszenie, ogłoszenie. Dostaje punkty za gramatykę, interpunkcję i kompozycję pracy. Pisanie rozumiane jest również szerzej - to nie tylko wypracowanie czy krótkie formy tekstowe, ale ocenia się także umiejętność przedstawiania informacji na mapach czy wykresach).
  • rozumowanie i korzystanie z informacji (te dwie umiejętności ściśle się ze sobą łączą. Uczeń wykorzystuje je, rozwiązując np. zadania, które wymagają porządkowania rozmaitych informacji - układanie ich chronologicznie, alfabetycznie albo w inne ciągi zjawisk. Zadania sprawdzają też, czy uczeń dostrzega przyczyny i skutki wydarzeń. Szóstoklasista na sprawdzianie musi wskazać źródła informacji, wybrać właściwe informacje spośród większej liczby podanych).
  • wykorzystanie wiedzy w praktyce (tę umiejętność bada właściwie cały sprawdzian, uczeń musi umieć wykorzystać zdobytą wiedzę w praktycznym działaniu np. obliczyć nie pole prostokąta, ale ilość wykładziny potrzebnej do położenia w pokoju o kształcie prostokąta, zaplanowanie budżetu na wyprawę wakacyjną, wyjazd do kina itp.)

- typy zadań sprawdzających 5 kluczowych umiejętności:

  • Zadania zamknięte polegają na:
    • wybraniu prawidłowej odpowiedzi spośród kilku podanych (zadanie wielokrotnego wyboru),
    • dobraniu słowa lub wyrażenia w pary zgodnie z poleceniem (zadanie na dobieranie),
    • ocenianie prawidłowości podanych stwierdzeń (zadanie typu "prawda-fałsz"),
      • Zadania otwarte polegają na:
        • uzupełnianiu zdania brakującym słowem (zadania z luką),
        • podaniu rozwiązania zadania w formie 1-2 zdań, kilku słów, liczb, symboli (zadania krótkiej odpowiedzi)
        • napisaniu dłuższego tekstu na zadany temat lub wykonaniu kilku operacji według planu (zadania rozszerzonej odpowiedzi).

2. Po co próbne sprawdziany?

          • "trening jak u sportowca"- trening systematyczny, długofalowy, nie na ostatnią chwilę, jeden dzień ("spinanie się" w ostatnim momencie tylko osłabia koncentrację).
          • próby generalne (podczas sprawdzianowego treningu przydają się próby generalne czyli rozwiązywanie przykładowego testu na czas. Takie próby przeprowadzone w szkole, czy to w domu są potrzebne, aby uczeń zaznajomił się ze sprawdzianem, oswoił się z jego formą, tak aby na kwietniowym teście mógł skoncentrować się na treści, a nie na sposobie wypełniania kwestionariusza odpowiedzi. Bardzo ważne jest wyrobienie umiejętności rozłożenia sił w czasie, aby dziecko nauczyło się pracować na czas).

3. " Jak rozwiązywać zadania na sprawdzianie szóstoklasisty?"

  • zadania zamknięte (wyboru)

Są to zadania, które nie wymagają od dziecka napisania odpowiedzi, tylko jej wybrania spośród podanych możliwości. Należy wskazać jedną z czterech tę, którą uczeń uznaje za poprawną i trafną.

Co należy zrobić, aby wybrać poprawną odpowiedź?

- bardzo uważnie przeczytać, nawet kilkakrotnie, treść zadania, pytania (od zrozumienia poleceń zależy poprawność odpowiedzi),

- przeanalizować każdą z odpowiedzi, a dopiero potem dokonać wyboru (czasem może się zdawać, że już jest ta właściwa, ale w kolejnym punkcie może być ta w pełni poprawna),

- dokładnie przeczytać i zrozumieć tekst dotyczący zadania,

- sięgnąć czasem do zapamiętanych ze szkoły wiadomości,

- pamiętać o większym zaufaniu dla swojego rozumowania niż pamięci,

- nie rezygnować ze wskazania odpowiedzi, nawet jeżeli uczeń nie zna poprawnej (jeżeli odpowiedź będzie błędna uczeń nie straci punktu),

- udzielić przemyślanej odpowiedzi, pochopność jest zgubna.

  • zadania otwarte (krótkiej odpowiedzi)

Zadania te wymagają napisania odpowiedzi, która może zawierać się w 1-4 zdaniach. Są to bardzo często zadania z treścią np. matematyczne, więc przed udzieleniem odpowiedzi konieczne jest zaplanowanie sposobu rozwiązania, wykonanie obliczeń i dopiero wtedy wpisanie odpowiedzi.

O czym należy pamiętać?

- bardzo uważnym przeczytaniu treści zadania, polecenia, nawet kilkakrotnym (od dobrego zrozumienia zależy, czy pomysł rozwiązania będzie trafny, a rozwiązanie kompletne),

- ustaleniu pomysłu rozwiązania,

- prawidłowym myśleniu, rozumowaniu,

- podejmowaniu próby rozwiązania, mino iż zadanie wydaje się zbyt trudne (częściowe rozwiązanie daje szanse na zdobycie części punktów za np. dobre wykonanie rachunków, rozumowanie).

c. zadania otwarte (rozszerzonej odpowiedzi)

Zadania rozszerzonej odpowiedzi to krótkie wypracowanie lub tekst użytkowy (np. kartka pocztowa, list, instrukcja itp.). Wykonując takie zadanie uczeń pokazuje, że potrafi tworzyć obszerniejsze teksty, zawierające kilka lub kilkanaście zdań powiązanych ze sobą i poprawnie zbudowanych. Wykazuje, że pisze poprawnie pod względem ortograficznym, poprawnie stosuje znaki interpunkcyjne, nadaje właściwą formę swojemu tekstowi.

O czym warto pamiętać?

- zwracaniu uwagi na: trzymanie się tematu, zgodność treści z poleceniem, zachowanie formy tekstu, dobór słownictwa, poprawność językową, ortograficzną, interpunkcyjną,

          • podejmowaniu próby napisania wypracowania bądź tekstu (mimo popełnienia dużej ilości błędów ortograficznych, językowych można dostać kilka punktów).

4. " Sprawdzian także dla rodziców"

Postawa rodzica:

- czujność - dziecko tylko pozornie udaje wyluzowanego, w głębi jest wystraszone a nawet przerażone, w końcu to tylko 13-latek,

- tolerancja,

- okazywanie spokoju i zaufania - "pomóż dziecku przejść pierwszy raz w jego życiu przez ten ruchomy most na drugą stronę" (pamiętać należy jednak o zasadzie ograniczonego zaufania, należy dopilnować, aby dziecko przećwiczyło daną partię materiału, przerobiło test, nauczyło się, powtórzyło, nie należy zbyt pochopnie polegać na jego słowie, że wszystko już umie),

- oswajanie stresu dziecka (stres działa z jednej strony paraliżująco, z drugiej mobilizująco, pomaga koncentrować uwagę, sprzyja spostrzegawczości i szybkim reakcjom. Należy uczynić ze stresu sojusznika i nauczyć się panować nad nim. By utrzymać energię dziecka na optymalnym poziomie należy zadbać o 3 rzeczy: relaks, ruch i prawidłowe odżywianie. Należy znaleźć coś, co młody człowiek lubi robić i co jest zgodne z jego temperamentem. Dziecko może też stosować techniki relaksacyjne, które poznało na zajęciach z panią pedagog w szkole (wyobrażenia przy muzyce, kontrola oddechu, napinanie i rozluźnianie mięśni; bardzo rolę w walce ze stresem odgrywa ruch, który powoduje dotlenianie mózgu, a dzięki temu lepsze przyswajanie wiadomości; w planowaniu jadłospisu należy pamiętać, aby w diecie 13-latka znalazły się wszystkie składniki odżywcze),

- mądre zachęty, znalezienie sposobu motywowania (zwykłe powtarzanie, żeby dziecko się uczyło, że się nie uczy lub za mało, nie przynosi efektów), zachęcanie bez strofowania,

- chwalenie za każdy, nawet najmniejszy sukces,

- określanie optymalnego czasu koncentracji uwagi swojego dziecka (poziom skupienia uwagi nie jest stały; zazwyczaj to ok. 40-50 minut, jednak są dzieci, i to bardzo często, których czas skupienia na zadaniu jest krótszy nawet 20-minutowy; należy zaakceptować ten stan rzeczy i tak zaplanować młodemu człowiekowi naukę, by wykorzystać nawet krótkie odcinki koncentracji uwagi, potem dziecku należy się odpoczynek, gdyż jego uwaga słabnie, po czym znowu się intensyfikuje),

- dopilnowanie powtórek materiału (najlepiej, jeżeli będą dwie, przy czym druga powinna nastąpić w czasie do 12 godzin po uczeniu się, bo inaczej wyuczony materiał nie może trafić do magazynu pamięci długotrwałej, a tym samym wysiłek dziecka pójdzie na marne),

          • zapewnienie aktywności uczącego się, nie podawanie dziecku gotowych rozwiązań (skuteczniejsze niż podawanie gotowych treści jest samodzielne rozwiązanie zadań przez dziecko, tworzenie przez nie własnych notatek, schematów itp.; należy znaleźć u dziecka kanał zmysłowy, przez który trafia do niego najwięcej informacji i starać się go wykorzystać przy podawaniu nowych wiadomości; jeśli dziecko jest wzrokowcem- niech czyta, rozrysowuje, tworzy notatki, schematy, podkreśla kolorowym mazakiem ważne informacje, ogląda filmy, albumy, zdjęcia; jeśli głównym kanałem przyswajania wiedzy jest słuch - niech opowiada głośno o tym, czego się uczy, mówi do lustra, nagrywa na kasetę; jeżeli jest kinestetykiem - niech dotyka, samo tworzy, konstruuje; ważne jest, aby uruchomić jak najwięcej kanałów zmysłowych, a nie tylko jeden).

5. " Baw się i ucz razem z dzieckiem"

Uczymy się szybciej i zapamiętujemy lepiej, gdy towarzyszą temu pozytywne emocje. Dobrze jest zatem wykorzystać naturalne sytuacje z życia, by doskonalić umiejętności dziecka i przybliżyć je do standardów wymagań. Wiele wiadomości można przekazać dziecku we wspólnej pracy i zabawie. Niech dziecko nie będzie świadome, że uczy się, jest przepytywane, kontrolowana jest jego wiedza. Niech myśli, że to zabawa, naturalna czynność, pomoc rodzicom, którzy nie zawsze mają czas na zaplanowanie określonych działań, czy też nie potrafią. Niech dziecko poczuje się organizatorem, a przez to ćwiczy sprawdzane na teście wiadomości.

6. Propozycje działań, zabaw:

          • wspólne wyjście do kina (przejrzenie wspólnie z dzieckiem repertuaru kina, wybranie filmu, sprawdzenie godzin seansów, zorganizowanie dojazdu do kina, sprawdzenie rozkładu jazdy autobusów, oszacowanie kosztów, wybranie godziny odjazdu tak, aby zdążyć kupić bilety; po filmie omówienie jego fabuły, przeanalizowanie przyczyn pewnych zdarzeń, omówienie postaw bohaterów; na koniec przedstawienie opinii o filmie, napisanie krótkiej recenzji),

- wyjazd na wakacje (wybranie miejsca, odszukanie na mapie, obliczenie odległości na podstawie skali mapy, sprawdzenie możliwości dojazdu, wybór trasy najkrótszej lub najciekawszej krajobrazowo, sprawdzenie temperatur, ustalenie ubioru, najpotrzebniejszego ekwipunku, wyszukanie w przewodniku ciekawostek związanych z historią, kulturą, poszukanie w Internecie, prasie, biurach podróży ofert i porównanie ich, policzenie kosztów wyjazdu itp.),

- remont w mieszkaniu (zmierzenie z dzieckiem długości, szerokości i wysokości pokoju, obliczenie, ile potrzeba nowej wykładziny, tapety, zasłon, obliczenie kosztów zakupów, obliczenie, z których materiałów remont będzie najtańszy, a z których najdroższy itp.),

- zakładanie akwarium (przejrzenie leksykonów, wywiad z panią w sklepie zoologicznym, wyszukanie informacji dotyczących wyboru i wyposażenia akwarium, zastanowienie się nad doborem ryb, roślin, obliczenie kosztów założenia akwarium, zorganizowanie transportu itp.),

- Dzień Babci i Dziadka (napisanie listu z krótkim opisem tego, co się ostatnio wydarzyło lub kartki z życzeniami, przygotowanie pisemnego zaproszenia na uroczystość itp.),

- urodziny (napisanie zaproszenia, lista gości, zakupy, obliczenie kosztów, zaplanowanie zabaw).

Przykładów można mnożyć bez końca. Chodzi tylko o to, aby uświadomić, że każda zabawa lub czynność może, poprzez doświadczenie, poszerzyć umiejętności dziecka i przybliżyć j do standardów wymagań, które są podstawą sprawdzianu.

Literatura:

- materiały OKE w Jaworznie, opracowała Ewa Dukaczewska-Łada,

- "Kompendium szóstoklasisty. Wzory testów" Klemens Stróżyński,

- http://serwisy.gazeta.pl/edukacja

"Test dla szóstoklasistów: poznaj bliżej ten sprawdzian",

"Baw się i ucz razem z dzieckiem" Barbara Jędrzejewska-Rudak,

"Sprawdzian także dla rodziców" Małgorzata Grzegorek

 

powrót

Joanna Marszaluk

Konspekt lekcji

Temat: Pozostać sobą - wartości, które cenimy .

Przedmiot: godzina wychowawcza.

Klasa: VI.

Metody pracy: pogadanka, "piramida priorytetów", gra dydaktyczna, burza mózgów.

Formy pracy: indywidualna.

Środki: małe karteczki, żółte koło (środek Słońca).

Czas trwania: 45 minut.

Cele lekcji - uczeń:

- wymienia przykłady wartości w życiu człowieka,

- dzieli wartości na materialne i niematerialne,

- wymienia wartości najcenniejsze w życiu każdego człowieka,

- uzasadnia konieczność obrony własnych wartości.

Przebieg lekcji:

Faza wstępna: 1. Czynności organizacyjno - porządkowe.

2. "Kalambury" - przedstawienie za pomocą pantomimy lub rysunku

następujących pojęć: rodzina, wiara, miłość, przyjaźń (wybór ochotników).

3. Zapisanie odgadniętych słów na tablicy.

4. "Magiczne słowa" - czyli co wspólnego mają ze sobą zapisane wyrazy, jak

możemy nazwać je jednym słowem ? (burza mózgów).

Są to wartości, które cenimy w życiu.

5. Przedstawienie tematu lekcji "Pozostać sobą - wartości, które cenimy".

Faza realizacji:

6. "Burza mózgów" - stworzenie listy wartości materialnych (dom, samochód,

komputer, biżuteria) i niematerialnych (miłość, rodzina, przyjaźń, dobroć,

zdrowie itp.).

7. "Wartości, które cenimy".

Każdy uczeń otrzymuje 6 karteczek, na których wypisuje najbardziej cenione

przez niego wartości.

II warianty:

a. I wariant - "Krąg wartości".

Na podłodze nauczyciel kładzie żółte koło, w środku którego znajduje się

napis "Krąg wartości". Uczniowie kolejno podchodzą do koła i układają

wokół niego karteczki ze swoimi wartościami. Te same wartości układane są

na jednym promieniu, powstaje w ten sposób Słońce. Im więcej wartości się

powtarza, tym promienie dłuższe. Słońce pokazuje, które wartości są

najbardziej cenione przez dzieci.


>

Słońce ma tyle promieni, ile dzieci podadzą przykładów różnych wartości.

b. II wariant - "piramida priorytetów".

Uczniowie układają piramidę z 6 karteczek, na których wypisane są

najbardziej cenione przez nich wartości. Najcenniejsze wartości mają znaleźć

się na górze piramidy, a mniej ważne u jej podstawy. Piramidy mogą mieć

różne kształty, w zależności od rangi przyznanej danej wartości.

8. Omówienie wyników prac dzieci, ze zwróceniem uwagi które wartości są

najcenniejsze dla uczniów.

9. "Moje wartości" (W przypadku wariantu z kręgiem wartości, uczniowie po

skończonym ćwiczeniu zabierają swoje karteczki. Jeżeli lekcja miałaby na celu

pokazanie, które wartości są najbardziej cenione, wówczas tak powstałe

wartościowe słoneczko naklejamy na duży arkusz papieru i możemy wywiesić

w klasie).

9. "Wartości na sprzedaż".

Nauczyciel prosi uczniów, aby oddali mu 3 dowolne wartości. Uczniowi zgodnie

oddają swoje karteczki z wybranymi wartościami, bezgranicznie ufając

nauczycielowi. Po zebraniu karteczek nauczyciel je targa (uczniowie są zdziwieni

i oburzeni, że wartości tak dla nich cenne zostały zszargane, zdeptane, zniszczone).

Komentarz nauczyciela: "W dzisiejszym świecie, pełnym zagrożeń, bardzo łatwo

jest być omamionym, manipulowanym przez rówieśników. Zachowanie własnego

"Ja", swoich wartości młodym ludziom przychodzi często z trudem. Niektórzy dla

chęci zysku (np. dealerzy narkotyków, członkowie sekty) podają się za przyjaciół,

osoby, którym można zaufać, a tak naprawdę tylko krzywdzą. Nastolatek bardzo

często postępuje wbrew sobie, zwłaszcza gdy znajdzie się w towarzystwie i wstyd

mu się przyznać do swoich chlubnych wartości w obawie, że wyjdzie na

"mięczaka, lalusia". W życiu należy się kierować własnym rozumem, wpojonymi

przez rodziców zasadami i wartościami i należy pamiętać, aby ich nie zatracić".

Faza podsumowująca:

10. Ułożenie listy "Wartości nie na sprzedaż".

"Wartości nie na sprzedaż"

Miłość

Rodzina

Wiara

Przyjaźń

Zdrowie

Szacunek

Godność

Materiały:

  • Wykorzystano elementy treningu zastępowania agresji "Trening wartościowania moralnego"

w opracowaniu mgr Aleksandry Lasik


 

Joanna Marszaluk

Konspekt lekcji "Opady i ich zagospodarowanie"

Cele lekcji - uczeń:

- zna rodzaje odpadów,

- potrafi segregować odpady na szkło, plastik, papier, metal, inne odpady,

- wie jak zmniejszyć ilość odpadów,

- wie co to jest recykling,

- wie jak można powtórnie zagospodarować odpady,

- wie co to są dzikie wysypiska śmieci,

- jest świadomy niekorzystnego wpływu dzikich wysypisk śmieci na glebę

i otaczające środowisko,

- rozumie konieczność oszczędnego gospodarowania surowcami,

- dostrzega konieczność segregacji odpadów.

Klasa: V.

Czas trwania: 90 minut.

Metody pracy: pogadanka, "burza mózgów", "metaplan", metoda praktycznego działania.

Formy pracy: indywidualna, praca w grupach.

Środki dydaktyczne: karteczki (ze słowami: las, strumyk, łąka, żaba, ptak), różne rodzaje odpadów (kartka papieru, słoik, puszka po coca - coli, woreczek foliowy, łyżeczka, plastikowy długopis, bateria, opakowanie po lekarstwie), karteczki z napisami: papier, szkło, plastik, metal, inne odpady, tacki, bibuła, spryskiwacz do wody, barwnik spożywczy, duże arkusze papieru szarego, "Leksykon ekologiczny".

Przebieg lekcji:

Faza wstępna:

  • Podział uczniów na grupy - losowanie karteczek ze słowami: las,

strumyk, łąka, żaba, ptak.

  • Wprowadzenie nauczyciela: "Macie możliwość kupienia działki

budowlanej po okazyjnej cenie, wyjątkowo tanio, w pięknej

scenerii: ogromna łąka przewidziana na działkę budowlaną,

w pobliżu las, w którym słychać śpiew ptaków, gdzie można

zbierać do woli grzyby i borówki, pobliskie jeziorko z plażą,

gdzie słychać wieczorami rechot żab i czysta źródlana woda ze

strumyka.

Nie ma się nad czym zastanawiać, moim zdaniem. Nie wiem

dlaczego właściciel sprzedaje działkę tak tanio, ważne, że tak

piękny teren może być Wasz i to za naprawdę bardzo niską cenę".

Uczniowie, zachęceni atrakcyjną ofertą, zgadzają się na zakup

działki.

Nauczyciel rozdaje poszczególnym grupom tacki pokryte białą

bibułą.

Polecenie nauczyciela: "Proszę zagospodarować kupioną przez

Was działkę w dowolny sposób, umieszczając na niej dom, ogród,

plac zabaw itp.. Narysujcie długopisem Wasz plan

zagospodarowania terenu." Czas pracy: 10 minut.

  • Przedstawienie projektów zagospodarowania przez

poszczególne grupy.

  • Nauczyciel zrasza tacki spryskiwaczem do wody, imitując

padający deszcz (projekt zostaje zalany, pojawiają się zacieki).

5. Pogadanka na temat zaistniałej sytuacji:

- jak myślicie, co się stało ?,

- skąd takie plamy, czym to może być spowodowane ?,

- dlaczego właściciel sprzedał działkę tak tanio ?

Jeżeli klasa nie dojdzie sama do rozwiązania, nauczyciel

wyjaśnia, że właściciel sprzedał działkę, z ukrytym pod ziemią,

dzikim wysypiskiem śmieci.

Wyjaśnienie pojęcia : dzikie wysypisko śmieci.

Pogadanka na temat wpływu dzikich wysypisk śmieci na glebę

i otaczające środowisko (uczniowie mieli naoczny przykład

tego, co dzieje się z niezabezpieczonym wysypiskiem śmieci,

jak płynne substancje, często szkodliwe dla środowiska,

rozprzestrzeniają się w najbliższym otoczeniu).

Faza realizacji

6. Podanie tematu lekcji: "Odpady i ich zagospodarowanie".

7. Przedstawienie uczniom celów lekcji.

8. Pogadanka na temat: "Co można znaleźć w typowym śmietniku

przeciętnego Kowalskiego ?"

Uczniowie wymieniają przykłady odpadów.

9. "Burza mózgów" - "Jak można zmniejszyć ilość odpadów ?"

Przykładowe odpowiedzi:

- opakowania wielokrotnego użytku,

  • segregacja odpadów (papier, szkło, plastik, metal, inne

odpady),

- powtórne wykorzystanie niektórych odpadów (wprowadzenie

pojęcia recykling, wyjaśnienie hasła na podstawie "Leksykonu

ekologicznego"),

- torby na zakupy: papierowe lub materiałowe,

- zakup towarów w większych opakowaniach, itp.

(uzupełnienie ćw. 2 w kartach pracy ucznia).

10. Praca w grupach "Segreguję i odzyskuję"

Uczniowie otrzymują od nauczyciela worki z różnymi odpadami mogą być karteczki z nazwami odpadów), ich zadaniem jest

posegregowanie tych odpadów do odpowiednich pojemników

z napisami: papier, szkło, plastik, metal, inne odpady (słoik,

kartka papieru, puszka po coca - coli, woreczek foliowy,

łyżeczka, długopis, bateria, przeterminowane lekarstwo-

dzieciom dajemy tylko samo opakowanie).

Zwrócenie uwagi nauczyciela na szczególne odpady: baterie,

które powinny być utylizowane i oddawane do odpowiednich

punktów oraz przeterminowane lekarstwa, które powinny trafić

do odpowiednich pojemników znajdujących się w aptekach.

(uzupełnienie ćw. 3 w karcie pracy ucznia).

Faza podsumowująca:

11. Podsumowanie lekcji z zastosowaniem metody aktywizującej

"metaplanu".

Rozpatrzenie tematu "Odpady w środowisku" (plansza na

tablicy, wspólne uzupełnienie z uczniami poszczególnych pól,

uczniowie uzupełniają jednocześnie ćw. 1 w kartach pracy).

"Odpady w środowisku"

Jak jest ? Jak być powinno ?

Dlaczego tak jest ? Co należy zrobić,

by było tak, jak być powinno ?

"Odpady i ich zagospodarowanie"

Karta pracy ucznia: ..........................................................................................

1. "Odpady w środowisku"

Jak jest ? Jak być powinno ?

Dlaczego tak jest ? Co należy zrobić, aby było tak,

jak być powinno ?

2. Jak zmniejszyć ilość odpadów ?

- .................................................................................................................................

- .................................................................................................................................

- .................................................................................................................................

- .................................................................................................................................

  1. "Segreguję, odzyskuję" (wpisz nazwy odpadów, otrzymanych na lekcji, do odpowiedniej kategorii)

Papier

Szkło

Plastik

Metal

Inne odpady

Recycling - ......................................................................................................................

Wykorzystano materiały z warsztatów "Metody aktywizujące w nauczaniu przedmiotów

przyrodniczych" R. Glenszczyk.

 

 

 


Konspekt Katechezy
Anna Szołtysik Szkoła Podstawowa nr 12 w Gliwicach
Klasa VI

Temat: Modlitwa Kościoła

Cel dydaktyczny: Uczeń zna różnice pomiędzy modlitwą osobistą a liturgiczną.

Cel wychowawczy : Uczeń przyjmuje odpowiedzialność za modlitwę liturgiczną.

Pomoce: Pismo święte, Katechizm Kościoła Katolickiego, list apostolski Jana Pawła II "Dies Domini",

L.p.

Treść

Metoda

Pomoce

Czas

Rozpoczęcie katechezy

Modlitwa

 

2

Sprawdzenie obecności

 

 

4

Powtórzenie materiału z ostatniej katechezy

Pytania

 

8

Gdy codziennie klękamy do modlitwy, czynimy znak krzyża świętego, zwracamy swe myśli i serce ku Bogu - modlimy się. Kiedy przychodzimy do świątyni na Mszę świętą. Drogę Krzyżową, Gorzkie Żale, nabożeństwo majowe lub październikowe, widzimy, że obok nas są także inni ludzie, z którymi wspólnie się modlimy. Jest to modlitwa liturgiczna. Dziś na katechezie będziemy mówić o różnych rodzajach modlitwy.

 

 

10

Klasę dzielimy na dwie grupy. Grupa I na otrzymanej kartce spróbuje wypisać rodzaje modlitwy, grupa II - postawy i gesty, jakie człowiek przyjmuje na modlitwie oraz co one według was oznaczają. (Czas pracy 10 minut).
- prośba - stojąca (gotowości)
- dziękczynienia - siedząca (słuchania)
- uwielbienia - klęcząca (czci)

 

Praca w grupach

10

Teraz odczytamy głośno kilka fragmentów tekstów biblijnych i wspólnie powiemy, jakie treści Bóg nam w nich przekazuje.

Odczytanie fragmentu Rdz 12,4.

- Co zrobił Bóg?

- Jakie polecenie otrzymuje Abraham od Boga?

- Jaką postawę przyjął Abraham?

Odczytanie fragmentu Rdz 22,1-13.

- Co zrobił Bóg?

- Czego zażądał od Abrahama wystawiając go na próbę?

- Jaką postawę przyjął Abraham?

Odczytanie fragmentu Wj 3,1-10.

- W jaki sposób Bóg objawił się Mojżeszowi?

- Jak zachowuje się Mojżesz?

Odczytanie fragmentu Łk 1,26-38 (z podziałem na role).

- Kto przychodzi do Maryi?

- Jaką wiadomość Jej przekazuje?

- Jakiej odpowiedzi udziela Maryja?

Odczytanie fragmentu Łk 2,41-42.

- Dokąd udała się Najświętsza Rodzina z Nazaretu?

- W jakim celu odbywali tę pielgrzymkę?

- Co wydarzyło się, gdy wracali do domu?

Fragment ten podkreśla wartość i konieczność modlitwy wspólnotowej. Pan Jezus uwrażliwia nas, by zawsze Boga stawiać na pierwszym miejscu. Postawa Maryi jest postawą modlitewnego rozważania spraw, których do końca, po ludzku, nie można pojąć. "Matka Jego chowała wiernie wszystkie te wspomnienia w swym sercu" (Łk 2, 51).

Odczytanie fragmentów tekstów biblijnych Mt 4, l -11 oraz Mt 26,26-30.

- Jakie wydarzenie miało miejsce, gdy Pan Jezus przebywał przez 40 dni na pustyni i modlił się?

- Jak zachował się Pan Jezus wobec pokus szatańskich?

Modlitewne zjednoczenie z Ojcem jest dla Jezusa Chrystusa siłą w walce z szatanem i pomaga Mu odnieść nad nim zwycięstwo. Każde swe dzieło Jezus Chrystus poprzedza modlitwą (Mt 26,36-45).

- Gdzie zgromadził Jezus Chrystus Apostołów przed swoją męką?

- Co się wtedy wydarzyło?

Praca z tekstem

Pismo Święte

20

W Katechizmie Kościoła Katolickiego czytamy:

"Kościół, dom Boży jest właściwym miejscem modlitwy liturgicznej dla wspólnoty parafialnej. Jest on również uprzywilejowanym miejscem adoracji rzeczywistej obecności Jezusa Chrystusa w Najświętszym Sakramencie. Wybór sprzyjającego miejsca nie jest obojętny dla prawdziwości modlitwy: Dla modlitwy osobistej może to być <kącik modlitewny> z Pismem świętym i obrazami, by trwać tam <w ukryciu> przed naszym Ojcem (...)" (KKK 2691).

Jan Paweł II wypowiada się na temat modlitwy wychodząc od stów Chrystusa: "Ja jestem z wami przez wszystkie dni, aż do skończenia świata" (Mt 28, 20). Ojciec Święty mówi:

"(...) Te słowa Chrystusowej obietnicy nadal rozbrzmiewają w Kościele (...). Aby we właściwy sposób głosić i przeżywać tą obecność, uczniowie Chrystusa nie mogą poprzestawać na modlitwie indywidualnej ani wspominać Jego śmierci i Zmartwychwstania tylko w swoim wnętrzu, w skrytości serca. Wszyscy bowiem, którzy otrzymali łaskę chrztu, zostali zbawieni nie tylko jako pojedyncze osoby, ale jako członki Mistycznego Ciała, włączone do społeczności Ludu Bożego" (Dies Domini, 31).

- Dlaczego chrześcijanie nie mogą poprzestawać na modlitwie indywidualnej?

- Przez jaki sakrament staliśmy się Dziećmi Bożymi?

(Następnie uczniowie próbują wymienić pozostałe sakramenty święte, które stanowią szczególne spotkanie człowieka z Miłującym Bogiem).

Pogadanka

Katechizm Kościoła Katolickiego

List Apostolski J.P.II "Dies Domini"

30

Chrześcijanin to człowiek modlitwy zarówno indywidualnej, jak i wspólnotowej.

Eucharystia jest najdoskonalszą formą modlitwy, podczas której wspólnie oddajemy cześć ojcu Niebieskiemu, karmimy się Bożym słowem i Ciałem, by tak umocnieni dawać świadectwo Prawdzie w codziennym życiu. Chrześcijanie gromadzą się również na innych nabożeństwach, by jako dzieci jednego Ojca, wspólnie Go uwielbiać, dziękować i prosić.

Zapis w zeszycie

 

35

- Ułóż wezwania modlitwy wiernych.

- Znajdź wskazane fragmenty biblijne i na ich podstawie odpowiedz pisemnie na pytania:
- Z kim rozmawiał Pan twarzą w twarz? (Wj 33, 11)
- Do czego zobowiązuje się król Dawid? (l Sm 12, 23)
- Jaką moc posiada wytrwała modlitwa? (Jk 5, 16 b)

Zadanie domowe

 

40

Zakończenie katechezy

Modlitwa

 

44

powrót

Poziom nauczania: klasa 0 Anna Szołtysik

katecheta SP 12 Gliwice

TEMAT: Dobry Ojciec zawsze na nas czeka.

Cel ogólny katechezy: Uczeń rozumie, pamięta i uznaje za prawdę, że Bóg- dobry i kochający Ojciec zawsze czeka na swoje dziecko, które od Niego odeszło i bardzo się cieszy z jego powrotu.

Cele operacji:

  • Uczeń zna przypowieść "O dobrym Ojcu".
  • Uczeń umie wyjaśni, dlaczego Boga nazywamy dobrym i kochającym Ojcem.
  • Uczeń wie, że na miłość Pana Boga należy odpowiedzieć miłością.
  • Uczeń wie, że za popełnione zło należy przeprosić i postanowić poprawę.

Metody aktywizujące:

  • Słowna: rozmowa-dialog, opowiadanie
  • Eksponująca (oglądowa): opowiadanie ilustrowane, piosenka z elementami ruchu, zabawa w " głuchy telefon", praca plastyczna.

Formy pracy: jednolita indywidualna

Pomoce:

Kolorowe ilustracje, Pismo Święte, papierowe serca dla każdego ucznia, duże kartonowe serce, magnetofon, kaseta magnetofonowa.

Ogniwa katechezy

Planowane aktywności

Uwagi metodyczne

 

Nauczyciela

 

Uczniów

 

Metody

 

Pomoce

1. Część wstępna (wprowadzenie egzystencjalne)

 

Modlitwa " Ojcze nasz"

Rozmowa na temat zachowania dzieci wobec rodziców i uświadomienie im, że mama i tata zawsze kochają swoje dziecko, nawet wtedy, kiedy dziecko sprawi im przykrość, zasmuci ich.

Katecheta opowiada o Kasi.

Co zrobił tata, kiedy odnalazł Kasię?

Uczniowie siadają w kręgu.

Uczniowie podają przykłady.

Dzieci opowiadają.

Słowna (dialog- rozmowa)

Opowiadanie

Rozmowa-dialog

Załącznik nr 1.

2. Część główna (rozwinięcie, zasadniczy nowy materiał)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

W Piśmie Świętym Pan Jezus ukazuje nam pewną historię o dobrym Ojcu, czekającym na powrót syna, który od niego odszedł.

Katecheta opowiada wydarzenia z Ewangelii Łk 15, 11-32, a przy tym pokazuje odpowiednie do treści kolorowe ilustracje.

  • Jak zachował się ojciec widząc powracającego syna?
  • Co możemy powiedzieć o ojcu? Jakim był człowiekiem?
  • A syn? Co wyznał ojcu?

Takim dobrym i kochającym Ojcem dla każdego człowieka jest Pan Bóg.

Tę naszą radość z tego, że Bóg nas kocha możemy wyrazić w piosence.

j.w.

Uczniowie tworzą koło i chwytają się za ręce i wspólnie z katechetą śpiewają.

Uczniowie układają ilustracje.

Opowiadanie (Łk 15, 11-32)

Rozmowa-dialog

Eksponująca

Załącznik nr 2.

Ilustracje

Magnetofon, kaseta

3. Cześć końcowa (pogłębienie i zastosowanie)

Katecheta prosi, aby uczniowie samodzielnie ułożyli ilustracje według odpowiedniej kolejności.

Katecheta rozdaje uczniom papierowe serca.

Te serca przypominają nam o tym, że Bóg nas kocha i my również powinniśmy kochać Pana Boga.

Katecheta eksponuje duże kartonowe serce, wokół którego uczniowie układają swoje.

Katecheta zaprasza uczniów do zabawy - "głuchy telefon".

Odkryliśmy dziś bardzo ważną prawdę, że Bóg zawsze czeka na swoje dziecko, które od Niego odeszło i bardzo się cieszy z jego powrotu.

Każdy niech zaniesie do domu wykonane serce, a wieczorem modląc się podziękuje Pan Bogu za Jego miłość.

Modlitwa na zakończenie katechezy.

Opowiadając jednocześnie poznaną wcześniej przypowieść " O dobrym Ojcu"

Uczniowie kolorują otrzymane papierowe serca

Uczniowie siadają w kręgu i cicho powtarzają usłyszane zdanie: "Bóg mnie kocha, Bóg jest dobry" lub " Bóg mnie kocha, Bóg jest naszym Ojcem"

j.w.

Słowna: opowiadanie

Eksponująca; praca plastyczna

Eksponująca

Ilustracje

Papierowe serca

Duże kartonowe serce

powrót

"Pierwsze kroki nauczyciela stażysty"

Autor: Grażyna Korycińska
mgr edukacji wczesnoszkolnej
SP nr 12 w Gliwicach

Każdy nauczyciel rozpoczynający pracę często ma wiele obaw związanych z podejmowanymi przez siebie zadaniami. Nauczyciele pracujący już kilka lub kilkanaście lat nie zdają sobie niejednokrotnie sprawy z tego, że młody nauczyciel może czegoś nie wiedzieć, mieć z czymś problemy, po prostu nie radzić sobie. Dobrze jest, gdy stażysta sam poprosi o radę. Niestety bywa tak, że albo nie wie kogo poprosić albo się wstydzi. Dlatego też, będąc opiekunem stażu, postanowiłam napisać kilkanaście rad - wskazówek dla tych wszystkich, którzy debiutują w roli nauczycieli ( odwołuję się tu głównie do uczących j. angielskiego ). Mam nadzieję, że to choć w części ułatwi młodym nauczycielom ich zawodowy start.

  1. Najważniejsze jest to, jak zaczynasz pierwszą lekcje w danym roku szkolnym.

- Okaż cierpliwość i spokój, uśmiechnij się i przede wszystkim, nie okazuj lęku. Nie ma nic gorszego gdy nauczyciel obawia się swoich uczniów, gdy okazuje wobec nich swoją bezradność. Będzie miał ogromne kłopoty z dyscypliną i z przekazaniem wiadomości.

- Wymień swoje wymagania - dokładnie określ czego będziesz wymagać i jak będziesz to egzekwować. Jeżeli ustalisz, że można w ciągu semestru trzy razy nie mieć zadania czy zeszytu, to potem notuj każdy brak w swoim zeszycie. Musisz być konsekwentna!!! Dobrze jest nawet podać przybliżoną ilość testów w semestrze, powiedzieć o kartkówkach oraz o możliwości poprawy złych ocen.

- Powiedz dzieciom parę słów o sobie zanim ich poznasz: wymień ulubiony kolor, liczbę, powiedz co lubisz a czego nie ( warto przy tym nadmienić, że nie lubisz hałasu na lekcjach, bo to nie pozwala Ci się skupić, rozprasza Cię, a chciałabyś im jak najwięcej przekazać, nauczyć ).

- Zapoznaj uczniów z metodami i formami pracy na Twoich lekcjach ( bez używania fachowej terminologii oczywiście ), powiedz, że będą scenki, zagadki, zabawy - w parach i w grupach. Zapytaj dzieci czy już uczyły się języka angielskiego i które sposoby nauki najbardziej lubią.

- Wszystkie w/w rady dotyczą każdego rozpoczynającego się semestru i nowego roku szkolnego.

2. Podczas wszystkich lekcji bądź bardzo dobrze przygotowana! ( Ja zaczynając pracę z nowym podręcznikiem robię sobie krótkie notatki o tym, co, jak i w którym momencie zrobię ). Kiedy masz dobrze przygotowaną lekcję, dzieci nie mają szans na rozrabianie - są nieustannie zajęte. I tu bardzo ważna uwaga - im młodsze dzieci, tym więcej urozmaiconych ćwiczeń. Gdy nie zaplanujesz każdej minuty, hałas Cię pożre!

3. Wprowadzaj różne metody pracy, ale staraj się nie robić tego samego na kilku lekcjach pod rząd - to znudzi uczniów, metoda im spowszednieje i będą "brykać", a to nie sprzyja nauce. Na przykład: jeśli na jakiejś lekcji dzieci pokazywały scenki, nie wykorzystuj tej metody co najmniej przez dwa tygodnie. One ciągle będą na to czekać. Kiedy zaczną cię pytać na przerwie: Co będziemy dziś robić na angielskim? - to osiągnęłaś sukces - one naprawdę są ciekawe - chcą się uczyć. To bardzo ważne.

4. Podczas zabaw ruchowych staraj się stać w tym samym kierunku co dzieci - niech Twoja prawa ręka będzie z ich prawej strony. Gdy stoisz naprzeciw nich - dzieci ( dotyczy to klas młodszych oczywiście ) mylą się i zamiast prawej reki, pokażą Ci lewą.

5. Na każdej lekcji staraj się korzystać zarówno z podręcznika jak i z zeszytu ćwiczeń. To urozmaici lekcję a poza tym rodzice nie będą się złościć, że zapłacili za komplet a Ty go nie wykorzystujesz. Przy okazji - staraj się jak najwięcej ćwiczeń robić z dziećmi wspólnie na lekcji. Tylko naprawdę proste ćwiczenia zadawaj do domu. Pamiętaj, że często dzieciom nie ma kto pomóc w odrobieniu lekcji z j. angielskiego.

6. Rozwiązując z dziećmi ćwiczenia daj szansę wszystkim, pytaj po kolei - nie szkodzi, że się ktoś pomyli - poprawisz go dyskretnie ( przecież po to jesteś ). Przy okazji - nie pozwól dzieciom śmiać się z niepowodzeń innych. Wytłumacz im, że każdy ma prawo do błędu, a szkoła jest po to, żeby te błędy korygować. To ważne, by każdy czuł się na lekcji bezpiecznie, nie obawiając się ośmieszenia. ( Swoją drogą to chyba najgorsze co można zrobić - ośmieszyć publicznie. Ja osobiście tego nie cierpię.) Jeżeli jednak zdarzy ci się mimo woli kogoś ośmieszyć - przeproś. Dorośli często zapominają o używaniu słowa "przepraszam".

7. Okazuj dzieciom, że troszczysz się o nie i o to, w jakim otoczeniu się uczą.

- Kiedy wchodzisz do klasy zwróć uwagę, czy nie ma porozrzucanych po sali papierów, czy na stolikach nie znajdują się jeszcze śniadania lub śmieci. Jeśli tak jest, daj dzieciom czas na przygotowanie sali do zajęć - wyjaśnij, że bałagan rozprasza uwagę.

- Gdy w sali, do której wchodzisz jest duszno - otwórz okno. Gdy jest zbyt zimno - zamknij je.

- Kiedy zauważysz, że przed Twoją lekcją klasa miała trudny sprawdzian, najpierw wprowadź jakąś zabawę ( słowną, ruchową ) w bardzo prosty sposób utrwalającą słownictwo - to pomoże dzieciom rozładować napięcie i uspokoi emocje związane z klasówką. Jeżeli tego nie zrobisz, nie będą w stanie niczego się nauczyć, nie będą słuchały co do nich mówisz. ( Zbyt wiele sytuacji stresujących hamuje logiczne myślenie! )

- Widząc smutne, płaczące dziecko podejdź do niego i zapytaj o powód smutku. Pomóż dziecku.

- Pamiętaj, że okazywany człowiekowi szacunek czyni go lepszym! ( To słowa K. Przerwy - Tetmajera - zawsze aktualne. )

- Gdy tak będziesz postępować, dzieci szybko zorientują się, że w Twojej obecności są bezpieczne, i że ci na nich zależy. A wtedy nie będziesz też miała większych problemów z dyscypliną na lekcji. Uczuciami często można zdziałać więcej niż wrzaskiem. Pamiętaj jednak, żeby się uczniom nie podlizywać! Oni tego nie lubią! W swojej postawie, trosce, traktuj ich poważnie.

8. Kiedy to możliwe stosuj różnorodne pomoce dydaktyczne. To nieprawda, że dzieci w szóstej klasie nie lubią kolorowych ilustracji!

9. Jeśli to możliwe, naucz się na pamięć rozkładu podręcznika - dobrze jest wiedzieć na której stronie są zadania, które możesz wykorzystać na dany temat. Czasem są kilka stron dalej od omawianej lekcji. Niektóre zadania możesz sobie darować albo określić je jako dodatkowe - dla chętnych.

10. Pracując z wykorzystaniem kaset, pamiętaj, że to, co dla nas łatwe, dla dzieci wcale takie nie jest. Jeśli to możliwe włączaj magnetofon z nagraniem kilka razy.

- Najpierw niech uczniowie posłuchają całości. Sprawdź, czy rozumieją ogólny sens.

- Potem powiedz, na czym polega dane zadanie.

- Następnie, po każdej wypowiedzi, wyłącz magnetofon - daj czas na zastanowienie się i wykonanie polecenia.

- Na koniec włącz wszystko jeszcze raz i sprawdź poprawność wykonania zadania.

W klasie czwartej unikaj robienia tego typu zadań na tempo. To wprowadza niezdrową rywalizację, za bardzo angażuje emocje - bardziej wrażliwe dziecko, po takim zadaniu, może się nawet rozpłakać albo rzuci książkę na podłogę, jeśli nie zdąży. Dla niektórych dzieci to taki stres, że nawet przestają sensownie myśleć a jedynie skupiają się na tym, by być pierwszym w kolejce.

11. Zanim zaczniesz cokolwiek tłumaczyć, sprawdź, czy wszyscy Cię słuchają. Staraj się utrzymywać z dziećmi kontakt wzrokowy. To bardzo ważne. Kiedy już będziesz coś tłumaczyć, objaśniać, zwracaj uwagę, czy wszyscy na Ciebie patrzą. Kiedy ktoś się wierci albo błądzi gdzieś wzrokiem, to albo mówisz zbyt nudno, albo twój język jest zbyt trudny. Gdy Twojego wzroku unika kilka osób, to znak, że musisz wszystko powtórzyć używając łatwiejszych przykładów. Kiedy Twojego wzroku unika jedna, czy dwie osoby, wtedy podczas pracy indywidualnej podejdź do niej i sprawdź, czy na pewno rozumie o co Ci chodzi. Jeśli nie, wyjaśnij jeszcze raz.

12. Powiedz uczniom, że jesteś do ich dyspozycji - jeżeli ktoś czegoś nie rozumie, może podejść na przerwie albo umówić się z Tobą po lekcji i zapytać. Dobrze jest wyznaczyć na to jeden dzień w tygodniu.

13. Materiał lekcyjny dziel na kilka jednostek - lepiej niech uczniowie opanują mniej na jednej lekcji, ale porządnie, niż mieliby utonąć w natłoku informacji i nie nauczyć się niczego.

14. Przyzwyczajaj dzieci, że na Twoich lekcjach ma być spokój. Kiedy trzeba - krzyknij, ale nie przyzwyczajaj ich do krzyku. Wyjaśnij, że to ostateczność i że to nie sprawia Ci przyjemności, przeciwnie - że jest Ci przykro z tego powodu. Uświadamiaj dzieciom, że Twoja rola polega na uczeniu ich, i że to właśnie chcesz robić, a nie krzyczeć.

15. Gdy ktoś rozrabia, upomnij go raz, a potem wpisz uwagę. To nic, że powie, że Cię nie lubi - cały świat nie musi nas lubić. Zresztą "ancymonek" nabierze wobec Ciebie respektu i, ostatecznie, będzie Ciebie bardziej szanować niż nauczycielkę, która jak dobra ciocia wszystko wybaczy i pozwoli "wejść sobie na głowę". Nauczyciel to nie dobra ciocia, ale ktoś, kto uczy i stawia wymagania ( oczywiście zgodne z wiekiem i możliwościami dziecka ). Wbrew pozorom dzieci bardziej cenią osoby konsekwentne niż "ciepłe kluchy". Jednocześnie pamiętaj, że dziecko nie może się Ciebie bać. Niczego nie zbudujesz na strachu.

16. W każdej sytuacji bądź konsekwentna, stanowcza i traktuj uczniów serio.

17. Pamiętaj o poczuciu humoru! Ono wcale nie kłoci się z treścią poprzedniego punktu.

18. Wystrzegaj się na lekcjach nudy i monotonii. Od czasu do czasu zrób zupełnie odmienną lekcję od wszystkich:

- pożycz z biblioteki różne słowniki i poproś o wykonanie np. map pamięci

- przeczytaj z uczniami bajkę po angielsku ( klasy szóste też to bardzo lubią ) i wymyślcie inne zakończenie

- opracujcie w grupach album zachęcający do odwiedzenia jakiegoś kraju

- poświęć całą lekcje lub jej większą część na różnego typu zabawy słowne: głuchy telefon, łańcuszek, gry planszowe ( oczywiście w j. angielskim ).

Pamiętaj jednak, żeby uczniowie nie traktowali tego jako tzw. luźną lekcję - nie ma luźnych lekcji - każda ma czegoś nauczyć.

19. Podczas pracy w grupach pamiętaj, by grupa nie liczyła więcej niż 4 osoby, w wyjątkowych sytuacjach 5. Jeżeli będzie liczniejsza, to dwóch uczniów będzie pracować, a reszta - rozrabiać. Sprawdzaj też dyskretnie, czy nie plotkują na temat kolegów albo czy nie grają w statki. Zawsze sprawdzaj sposób wykonania zadania przez wszystkie grupy - może to być forma prezentacji przed całą klasą albo sprawozdania. Przy prezentowaniu prac uczniów określ dokładnie jak długo ma trwać prezentacja, co powinna zawierać. Jeżeli dasz na to więcej niż dwie minuty, to licz się ze sporym hałasem na lekcji.

20. Zawsze kontroluj i przestrzegaj przyjętych na lekcji zasad i podanego uczniom czasu na wykonywanie zadań. Jeśli dajesz 5 minut, to ma być właśnie tyle.

21. Kiedy dzieci zapytają Cię o coś, czego w danym momencie nie wiesz - powiedz im o tym. Dzięki temu zrozumieją, że każdy człowiek może czegoś nie wiedzieć. Powiedz też, że teraz nie pamiętasz danego słowa, ale sprawdzisz w słowniku i powiesz następnym razem. Ale następnym razem musisz wiedzieć - trzeba być słownym. Kiedy coś obiecasz, zawsze to zrób!

22. Wdrażaj dzieci do samodzielnego posługiwania się słownikiem - wyjaśnij, że dzięki temu sami uczą się zdobywać informacje. W szóstej klasie wykorzystuj też słowniki angielsko - angielskie ( są dostępne w szkolnej bibliotece ).

23. Kiedy się pomylisz - przeproś. Kiedy rozdajesz coś uczniom powiedz: proszę. Gdy oni Ci coś oddają - podziękuj. W ten sposób nie tylko nauczysz swoich uczniów kulturalnego odnoszenia się do innych, ale także okażesz im swój szacunek. To bardzo ważne! W końcu nie tylko uczymy, ale też wychowujemy.

24. Za każdą poprawną odpowiedź, czy dobrze zrobiony przykład, zawsze nagradzaj uczniów. To wcale nie musi być ocena. Wystarczą pochwały słowne, kiwnięcie głową, uśmiech. To jest bardzo potrzebne - umacnia dziecko w przekonaniu, że dobrze sobie radzi.

25. Kiedy pytasz uczniów albo, gdy sprawdzasz zadanie domowe, obierz sobie jakiś system ( nie zawsze zdążysz sprawdzić wszystkim ), np. w danym dniu pytaj tylko dzieci z pierwszych i ostatnich ławek, itp. Pamiętaj, by na następny raz ich już nie pytać, tylko innych. W ten sposób dasz szansę wszystkim.

26. Dwa tygodnie przed klasówką zbierz wszystkie zeszyty ćwiczeń ( to ważne zwłaszcza w klasie czwartej ) i sprawdź, z czym uczniowie mają największe trudności, tzn. gdzie jest najwięcej błędów. Po oddaniu ćwiczeń omów określony materiał jeszcze raz. Przy okazji możesz postawić plusy za wybrane losowo, poprawnie wykonane zadania.

27. Przed testem podaj dzieciom zakres wiadomości i umiejętności, który mają znać i umieć. Możesz nawet podać konkretne strony i ćwiczenia. Wyjaśnij uczniom, że test jest po to, by sprawdzić, czego się nauczyły, a nie po to, by wszystkim dać jedynkę.

28. Zawsze bądź otwarta na propozycje dzieci. Kiedy poproszą Ciebie o przeniesienie testu, bo w danym dniu mają już inny - zgódź się. Jeżeli ktoś przyniesie do szkoły kasetę z nagraniem angielskich piosenek, a ty wiesz, że będzie w danym dniu praca w grupach, włącz to nagranie. Jeśli ktoś przyniesie słownik - pokaż ten słownik wszystkim i zachęć do korzystania z różnych słowników. Uprzedź jednak swoich uczniów, że akceptujesz ich pomysły jedynie wtedy, gdy dotyczą języka angielskiego i są związane z treścią danej lekcji. Jeśli nie, powiedz, kiedy możesz wykorzystać przyniesione przez uczniów rzeczy. Jednocześnie nie dawaj się naciągać - najpierw cele lekcji, potem dodatkowe sprawy.

29. Nie traktuj dzieci z góry, ale też nie kumpluj się z nimi. Spróbuj umiejscowić się po środku. Nigdy nie wdawaj się z nimi w zbędne dyskusje - nie jesteś ich koleżanką!

30. Nigdy nie poniżaj godności dzieci! W sposób asertywny powiedz, co czujesz.

31. Staraj się być zawsze cierpliwa, spokojna, opanowana i przygotowana do lekcji. Jednocześnie nie udawaj, że jest wszystko w porządku, jeśli tak nie jest. Gdy boli cię głowa - powiedz to. Dzieci to zrozumieją, zwłaszcza wtedy, jeśli ty wcześniej okazałaś im zrozumienie w podobnej sytuacji.

32. Jeśli to możliwe, po dzwonku na lekcję, przychodź do klasy najszybciej jak możesz. Naucz dzieci punktualności i solidności poprzez własny przykład.

33. Zawsze prowadź lekcje tak, by skończyć równo z dzwonkiem lub minutę wcześniej. Tylko w wyjątkowych sytuacjach możesz przedłużyć czas.

Wszystko, co powyżej napisałam jest efektem mojej wieloletniej pracy, zbierania doświadczeń. Czasem dochodziłam do powyższych wniosków metodą prób i błędów. Od kilku lat stosuję wymienione wskazówki w praktyce i zdają egzamin. Mam nadzieję, że i Tobie - Droga stażystko - się przydadzą. I jeszcze jedno - na koniec. Nie martw się, jeśli Twoje wysiłki nie od razu przyniosą zamierzone rezultaty. Pamiętaj, że nie jesteś murarzem, a dzieci to nie cegły - nie widać budowli po kilku tygodniach czy miesiącach. Czasem na efekty Twojej pracy będziesz musiała kilka lat poczekać. Ale nawet gdyby dzięki Tobie chociaż jedno dziecko wyrosło na dobrego człowieka, to dla tego jednego dziecka - naprawdę warto! Powodzenia.

powrót

Referat:
RODZAJE KONTAKTÓW INTERPERSONALNYCH W KLASIE w MŁODSZYM WIEKU SZKOLNYM
Opracowała : Grażyna Korycińska

Klasa szkolna wymieniana wśród grup formalnych, stanowi jednocześnie małą grupę rówieśników. Przejście do takiej grupy ze środowiska rodzinnego często nie jest łatwe dla dziecka. W grupie bowiem prawa i obowiązki są identyczne dla wszystkich jej członków. Trzeba więc czasem zrezygnować z własnych korzyści na rzecz innych osób.

Przyjmując obowiązujące w grupie rówieśniczej zasady zachowań, dziecko uczy się życia społecznego:

  • przewodniczy bądź podporządkowuje się innym,
  • uczy się pełnienia określonych ról społecznych
  • ocenia zachowania własne i rówieśników
  • nabywa doświadczeń
  • zaspokaja potrzeby psychiczne ( m.in. potrzebę przynależności ).

"Obcowanie z rówieśnikami, wspólna zabawa, wspólne spędzanie czasu, jest dla dziecka źródłem przeżyć emocjonalnych. Wzbogacają się one, dziecko uczy się je wyrażać, a z czasem opanowywać. Poznaje także przeżycia uczuciowe koleżanek i kolegów, czasem zupełnie różne od własnych, budzące zdziwienie, że ktoś tak bardzo się czymś przejmuje, że jest taki wrażliwy, głośno śmieje się lub gorzko płacze, a czasem na odwrót, że jest taki chłodny, nieczuły." *1 Opisane tu poznawanie drugiej osoby jest charakterystyczne zwłaszcza dla uczniów klas młodszych - od 0 do 3 - którzy zaczynają dostrzegać wokół siebie innych ludzi i uczą się ich rozumieć. Uświadamiają sobie jednocześnie, że takie umiejętności jak współdziałanie w grupie, życzliwość i koleżeńskość ułatwiają nawiązywanie i utrzymywanie bliskich, dobrych więzi z rówieśnikami.

W każdej klasie szkolnej tworzy się odrębna struktura społeczna, która stanowi wzajemny układ stosunków jakie zachodzą między poszczególnymi jej członkami. Jednocześnie wymienia się różne struktury kontaktów interpersonalnych w danej klasie. Inna jest zatem struktura tych kontaktów podczas lekcji a inna podczas przerw czy zajęć pozalekcyjnych. Można wymienić tu kontakty określane jako

  • rzeczowe, które powstają podczas współpracy przy wykonywaniu określonych zadań na lekcjach. Wymagają one dokonania podziału czynności i funkcji oraz ustalenia odpowiedzialności poszczególnych uczniów za wykonywane zadania
  • osobowe, które powstają na płaszczyźnie osobistych więzi i kontaktów emocjonalnych. Wśród nich wymienia się najczęściej kontakty koleżeńskie i przyjacielskie.

Kontakty interpersonalne wśród dzieci z klas młodszych mają głównie charakter koleżeński. Charakterystyczna jest tu dążność do częstych kontaktów oraz do wspólnego w miarę zgodnego działania. Koleżeństwo jest oparte na zbliżonych zainteresowaniach i upodobaniach. Powstaje spontanicznie, nie narzucane przez nikogo.

Przebywając z różnymi kolegami i koleżankami, dziecko poznaje różnorodne postawy, zainteresowania i uzdolnienia, potrzeby oraz różne cechy psychiczne. Różnorodność ta pozwala dziecku na dokonanie wyboru jednego czy kilku rówieśników, z którymi chce ono utrzymywać bliski kontakt. Ponadto ułatwia zrozumieć odmienność dążeń i potrzeb innych ludzi, co wiąże się z uczeniem się tolerancji, życzliwości i szacunku dla każdego człowieka.

Obok wymienionych typów kontaktów interpersonalnych w klasie można wymienić także międzygrupowe:

  • pozytywne, przyjmujące formę współdziałania
  • negatywne, przejawiające się w powstających między dziećmi konfliktach.

Podobne typy kontaktów istnieją między poszczególnymi osobami a grupą oraz między grupą a poszczególnymi osobami. Jeżeli kontakty są pozytywne, dzieci solidaryzują się z grupą, opiekują się i darzą zaufaniem. W przypadku kontaktów negatywnych dostrzega się opór, izolację, wycofywanie lub bojkot. *2

D.Ekiert - Grabowska *3 wymienia kilka kategorii członków grupy:

  • dzieci akceptowane ( cieszą się uznaniem innych, są zawsze w centrum życia klasy i często mają głos decydujący. Klasa jest dla nich miejscem, gdzie osiągają sukcesy, zapewniającym poczucie bezpieczeństwa )
  • dzieci przeciętnie akceptowane ( nie zajmują ważnych miejsc w strukturze klasy ale są raczej lubiane. Obecność w grupie jest dla nich równie pozytywna jak dla dzieci akceptowanych )
  • dzieci o statusie niezrównoważonym ( są jakby akceptowane i odrzucane jednocześnie, gdyż część dzieci je lubi a część nie. Stwarza to bardzo niekorzystną sytuację psychologiczną - to kategoria występująca w klasach skłóconych i podzielonych na podgrupy; )
  • dzieci izolowane ( funkcjonują jakby na marginesie życia klasy. Nie podejmują żadnych działań, nie liczą się w grupie, więc są traktowane obojętnie - w badaniach socjometrycznych nie uzyskują ani wyborów pozytywnych ani negatywnych bądź dostają ich bardzo mało. Ich sytuacja psychologiczna jest niekorzystna. )
  • dzieci odrzucane ( najczęściej są w konflikcie z pozostałymi członkami klasy, która jawnie deklaruje niechęć wobec tych dzieci. Ich sytuacja psychologiczna jest bardzo trudna i niekorzystna ).

Izolacja i odrzucenie mają szczególnie niekorzystny wpływ na dziecko, zwłaszcza w młodszym wieku szkolnym. Może bowiem doprowadzić do ukształtowania się niewłaściwego modelu zachowań w komunikacji interpersonalnej. Nie można zatem dopuścić do tego, by dziecko izolowane bądź odrzucane unikało kontaktów z klasą. W trosce o prawidłowy rozwój psychiczny dziecka należy zadbać więc o to, by chciało i potrafiło utrzymywać pozytywne kontakty z rówieśnikami, by umiało wspólnie z nimi pracować i bawić się, by było lubiane i by samo lubiło. Dobrze jest w związku z tym uważnie obserwować swoich wychowanków oraz prowadzić badania socjometryczne, przy pomocy których w porę odczytamy strukturę klasy oraz stopień popularności ( przynależności do jednej z wyżej wymienionych kategorii ) należących do danej klasy uczniów.

Do najbardziej znanych technik socjometrycznych zalicza się technikę J.L. Moreno, technikę "zgadnij kto?", Plebiscyt Życzliwości i Niechęci oraz technikę szeregowania rangowego.

Technika Plebiscytu . stawia ucznia wobec obowiązku oceniania wszystkich koleżanek i kolegów z klasy. Umożliwia to przeanalizowanie całokształtu kontaktów interpersonalnych zachodzących w danej grupie jak i strukturę grupy ze względu na przynależność dzieci do poszczególnych kategorii członków grupy. Korzystając z tej techniki można skorzystać z pięciostopniowej skali:

++ = bardzo lubię

+ = lubię, ale nie bardzo ( raczej lubię )

0 = jest mi obojętny

- = raczej nie lubię

- - = bardzo nie lubię

Technika Plebiscytu. jest na tyle mało skomplikowana dla uczniów, że można ją przeprowadzić nawet w klasie I. Do badania struktury klasy dla uczniów nieco starszych proponuję skorzystać z ankiet. W obu jednak przypadkach dobrze jest kilkakrotnie odczytać dzieciom nazwiska uczniów ( w przypadku Plebiscytu ) bądź pytań ( w przypadku ankiety ).

ANKIETA DLA UCZNIA*4

Widzisz na kartce kilkanaście niedokończonych zdań. Pod każdym z nich są trzy różne wypowiedzi, które mają te zdania dokończyć. Podkreśl to dokończenie, które jest zgodne z tym co myślisz o sobie.

Pytania są skierowane bezpośrednio do CIEBIE. Twoje podkreślone wypowiedzi zostaną zachowane w tajemnicy i nikt poza mną nie będzie ich czytał.

Pracuj samodzielnie - nie zaglądaj do koleżanek i kolegów. Wiem, że potrafisz wykonać to zadanie szczerze.

  1. W klasie, do której uczęszczam
  • mam wielu dobrych przyjaciół
  • mam jednego, a może dwóch przyjaciół
  • nie mam żadnego przyjaciela.
  1. Gdy widzę, że moja koleżanka lub kolega maja kłopoty
  • staram się pomóc
  • żal mi jej / jego ale nie pomagam
  • nie interesują mnie kłopoty moich kolegów
  1. Myślę o sobie, że w klasie
  • jestem podobny do swoich koleżanek / kolegów
  • jestem od nich mądrzejszy i lepszy
  • oni są ode mnie mądrzejsi i lepsi
  1. Uważam, że
  • moi koledzy i koleżanki z klasy w większości mnie lubią
  • jestem lubiany przez małą grupkę dzieci
  • nikt w klasie mnie nie lubi
  1. Gdy moi koledzy i koleżanki dostają złe oceny
  • jest mi przykro
  • jest mi wszystko jedno
  • nieraz sprawia mi to przyjemność
  1. Czy istnieje w twoim życiu ktoś, kogo możesz nazwać
  • kolegą
  • prawdziwym przyjacielem
  • osobą kochaną
  1. Napisz skąd znasz tę osobę

.....................................

  1. Jak długo trwa wasza znajomość?
  • miesiąc
  • rok
  • dwa lata
  • dłużej niż dwa lata
  1. Czy sądzisz, że kontakty między Wami będą trwać
  • przez całe życie
  • do chwili ukończenia szkoły, do której uczęszczacie
  • do końca tego roku szkolnego

Napisz swoje imię oraz pierwszą literę nazwiska. ...................

Dziękuję za szczere wypowiedzi.

*1 Halina Filipczuk: Rodzina a rozwój psychiczny dziecka. , NK Warszawa 1981, s. 241 powrót do tekstu

*2 Patrz: Zbigniew Skorny: Psychologia wychowawcza dla nauczycieli., WSiP Warszawa 1987, s. 54 - 55 powrót do tekstu

*3 Patrz: Dorota Ekiert - Grabowska: Dzieci nieakceptowane w klasie szkolnej., WSiP Warszawa 1982, s. 28 - 31powrót do tekstu

*4Patrz: Grażyna Korycińska: Wartości i postawy rodzicielskie a kontakty interpersonalne w klasie szkolnej ( praca magisterska ) Cieszyn 1995, s. 231 - 235powrót do tekstu

powrót

 

Jak w naszej szkole realizuje się program ścieżek edukacyjnych?
Rozalia Sobczyk Szkoła Podstawowa nr 12 w Gliwicach

Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 15 lutego 1999 roku w sprawie podstawy programowej nakłada na szkoły obowiązek realizowania ścieżek edukacyjnych.
Jak to robimy w naszej szkole? Myślę, że bardzo interesująco. Po roku błądzeń i poszukiwań (mam na myśli r.szk.1999/2000, kiedy to program ścieżek edukacyjnych wszedł do realizacji w klasach czwartych), dopracowaliśmy się ciekawej formy, którą kontynuujemy i udoskonalamy.
Wewnętrzne mierzenie jakości pracy SP 12 w r.szk. 2001/2002 w obszarze ścieżki edukacyjne potwierdziło, że ta forma realizacji jest skuteczna i atrakcyjna zarówno dla dzieci, nauczycieli, jak również dla rodziców naszych uczniów, o czym świadczy duże zainteresowanie wystawami organizowanymi w hallu głównym szkoły na podsumowanie cyklu realizowanych zagadnień.
Treści ścieżek edukacyjnych zawarte w przywołanym na początku rozporządzeniu posłużyły nam do opracowania wewnętrznego szkolnego programu, w którym ujęliśmy wszystkie zagadnienia i rozłożyliśmy ich realizację na okres trzech lat nauki: w klasach czwartych, piątych i szóstych.
Postanowiliśmy, że główną formą realizacji programu staną się zajęcia modułowe skupione wokół wycieczek do określonych ośrodków regionalnych Śląska. W ustalonym dniu (jesienią i wiosną) wszyscy uczniowie z danego poziomu nauczania biorą udział w wycieczce . Tam, podzieleni na zespoły, uczestniczą w zajęciach prowadzonych przez przewodników. Gromadzą także dokumentację, np.wywiady, prospekty, wydawnictwa albumowe, zdjęcia, prowadzą notatki. Po powrocie następuje tzw. "tydzień ścieżkowy". W ciągu tego tygodnia uczniowie pod kierunkiem nauczycieli wszystkich przedmiotów uczestniczą w różnorodnych działaniach edukacyjnych, bezpośrednio lub pośrednio związanych z wcześniejszym pobytem. W efekcie tygodniowych zajęć powstają bardzo bogate i różnorodne prace: gazetki jednodniówki, makiety, modele, plansze, plakaty, certyfikaty, rzeźby, itp.

Wszystkie te materialne efekty działań uczniowskich umieszczamy następnie w hallu głównym szkoły, organizując wystawy tematyczne
(np. Byliśmy w skansenie, Miej szacunek dla chleba, Nasze dziedzictwo i in.)
Tematy zajęć dydaktycznych i wychowawczych w "tygodniu ścieżkowym" zapisujemy w dziennikach lekcyjnych zielonym kolorem.
Do jakich ośrodków regionalnych udają się uczniowie naszej szkoły?
Klasy czwarte odbywają swoje zajęcia na terenie Górnośląskiego Parku Etnograficznego w Chorzowie, uczniowie klas piątych uczestniczą w zajęciach w Muzeum Chleba i Cukierni-Piekarni "Bączkowicz" w Radzionkowie oraz w Parku Przypałacowym w Rudach Wielkich. Klasy szóste jadą do Koszęcina na lekcję demokracji i zajęcia muzealne w Regionalnej Izbie Pamięci .
Każdy z tych ośrodków dysponuje bogatą gamą zajęć muzealnych, dydaktycznych. Staramy się spośród ofert wybrać takie, które zapewnią w maksymalnym stopniu realizację określonych treści. I tak np. podczas zajęć w Rudach Wielkich uczniowie zwiedzają z przewodnikiem zespół klasztorno- pałacowy, biorą udział w podchodach ekologicznych i uczestniczą w pokazie wytopu rud żelaza w dymarkach.
O tym, jak interesująco można wykorzystać wiadomości zdobyte podczas wycieczek regionalnych, niech świadczą przykłady tematów zajęć zrealizowanych po wycieczce do Muzeum Chleba w Radzionkowie:
Chleb w Internecie
Pięknie o chlebie - obyczaje związane z chlebem
Spożycie pieczywa w mojej rodzinie - zbieranie danych i ich graficzna interpretacja(diagramy, wykresy, tabele)
Kosz pełen chleba - rzeźba z masy solnej
Cukiernia .... zaprasza - redagowanie tekstu reklamowego
Najpiękniejszy dzień w historii świata. Lekcja otwarta dla rodziców.

Zajęcia modułowe są główną formą realizacji programu ścieżek edukacyjnych w Szkole Podstawowej nr 12 w Gliwicach.
Posiadają one szereg zalet: zapewniają kompleksowość i kompletność w zakresie realizacji programu, angażują uczniów, którzy poprzez działanie i zabawę zdobywają wiedzę, wreszcie są okazją do poznania ciekawych miejsc naszego regionu.

powrót

 

Scenariusz zajęć w kl.V w oparciu o zajęcia modułowe na terenie Cukierni - Piekarni "Bączkowicz" w Radzionkowie

Rozalia Sobczyk Szkoła Podstawowa nr 12 w Gliwicach.


Temat zajęć:
Cukiernia "..." zaprasza. Redagujemy folder reklamowy

Cele:
Uczeń:
ˇ zdobywa poprzez wywiad informacje na określony temat;
ˇ wyszukuje i wykorzystuje informacje z wydawnictw popularnych;
ˇ rozpoznaje elementy języka mediów w różnych rodzajach komunikatów;
ˇ odróżnia obiektywną relację od komentarza;
ˇ redaguje komunikat, stosując odpowiednie środki językowe;
ˇ zgodnie współpracuje w grupie.

Forma pracy: grupowa
Materiały i pomoce:
ˇ folder reklamowy Cukierni - Piekarni "Bączkowicz"
ˇ notatki z zajęć w cukierni (uczniowie m.in. obserwowali proces technologiczny wyrobu i wypieku ciastek);
ˇ wywiad;
ˇ egzemplarze poradników poświęconych domowemu wypiekowi ciast i ciastek;
ˇ kolorowe ilustracje wyrobów cukierniczych z czasopism;
ˇ nożyczki, flamastry, kredki, klej, arkusze bloku technicznego;
ˇ plansza "Zapraszamy do cukierni"
ˇ magnetofon, kaseta "Muzyka i ruch dla każdego".

Przebieg zajęć

I. Działania wstępne
1. Piosenka powitalna.
2. Praca z poradnikiem kulinarnym. Uczniowie wyszukują w poradniku nazwy wyrobów cukierniczych i zapisują je na specjalnej planszy wiszącej na drzwiach sali. Zapis odbywa się w dwóch grupach tematycznych: CIASTA , CIASTKA.
3. Relacja grup z wywiadów przeprowadzonych w cukierniach na terenie osiedla. Przedmiotem wywiadów były następujące zagadnienia:
- asortyment ciast i ciastek oferowanych przez cukiernie;
- preferencje klientów;
- obrót (w które dni tygodnia następuje nasilenie sprzedaży, a w które sprzedaż jest najniższa; sprzedaż w okresach świątecznych).
Po odczytaniu wywiadów następuje poszerzenie listy wyrobów cukierniczych na planszy z podkreśleniem wyrobów najczęściej kupowanych na naszym osiedlu.

II. Część zasadnicza

1. Rozdanie grupom folderów reklamowych Cukierni-Piekarni "Bączkowicz".
Uczniowie wyodrębniają elementy foldera:
- nazwa firmy i logo;
- adres;
- część informacyjna;
- elementy graficzne.
2. Analiza poszczególnych części foldera ze zwróceniem szczególnej uwagi na:
ˇ część informacyjną.
Uczniowie wyodrębniają fragmenty stanowiące charakterystykę firmy, informację o asortymencie wyrobów cukierniczych oraz fragmenty będące zachętą do kupowania wyrobów firmy. Wyszukują środki językowe o funkcji perswazyjnej ( epitety, przymiotniki w stopniu najwyższym, formy trybu rozkazującego, bezpośrednie zwroty do klienta);
ˇ elementy graficzne.
Uczniowie określają ich związek z charakterem firmy, oceniają trafność doboru i sposób rozmieszczenia na folderze.

3. Praca w grupach nad stworzeniem foldera reklamowego.
Grupy otrzymują polecenie: Tworzycie firmę cukierniczą. Opracujcie folder reklamowy Waszej firmy. Wymyślcie nazwę Waszej cukierni. Opracujcie logo. Napiszcie tekst reklamujący wyroby Waszej firmy. Wymyślcie hasło reklamowe. Opracujcie szatę graficzną foldera. Podzielcie się zadaniami i pracą.

Po omówieniu polecenia i wyjaśnieniu wątpliwości uczniowie wykonują folder reklamowy.

III. Część podsumowująca

1. Wystawa i omówienie prac grup.
2. Gra "Zamknięte kręgi" stanowiąca podsumowanie - ewaluację zajęć.
3. Piosenka pożegnalna.


Podczas zajęć zostały zrealizowane następujące treści ścieżek edukacyjnych:
W zakresie edukacji czytelniczej i medialnej:
ˇ p.2 Wydawnictwa informacyjne i popularne.
ˇ p.5 Komunikacja werbalna i niewerbalna, bezpośrednia i medialna.
ˇ p.7 Funkcje i charakterystyka komunikatów medialnych: drukowanych i obrazowych.
ˇ p.10 Wydarzenia z życia osobistego i społecznego jako inspiracja do samodzielnej
rejestracji i twórczości medialnej.
ˇ p.12 Informacja czy perswazja? Jawne i niejawne funkcje środków komunikacji.
W zakresie wychowania do życia w rodzinie
ˇ p.10 Istota koleżeństwa. Udzielanie sobie pomocy, współpraca i empatia.

Bibliografia

1. Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 15 lutego 1999r. w sprawie podstawy programowej.
2. U. Bissinger- Ćwierz: Muzyka i ruch dla każdego. Wyd. KLANZA, Lublin 2000.
3. Grupa bawi się i pracuje. Oprac. M. Jachimska. Oficyna Wydaw. UNUS, Wałbrzych 1994.

powrót

CIEKAWA ORTOGRAFIA

Rozalia Sobczyk Szkoła Podstawowa nr 12 w Gliwicach


Chcę się podzielić moimi kilkuletnimi doświadczeniami w pracy nad ortografią w klasie czwartej.
Wiadomo, że tylko systematyczne ćwiczenia dają gwarancję sukcesu. Jednocześnie uczniowie niezbyt przepadają za ortografią, twierdzą, że jest trudna i nużąca. Nie wszyscy też są systematyczni.
Świadoma tego opracowałam i wdrożyłam cykl lekcji w klasie czwartej, który spełnia dwa podstawowe kryteria: atrakcyjność i systematyczność. Cykl ten trwa przez cały rok szkolny. Można w nim wyróżnić następujące etapy:

Etap pierwszy WYBIERAMY PATRONA ORTOGRAFICZNEGO
Dzieci przynoszą na lekcję swoje ulubione książeczki, czytają ulubione wiersze lub fragmenty prozy, prezentują swojego ulubionego bohatera książkowego lub telewizyjnego (z bajek dla dzieci).
Spośród przedstawionych bohaterów wybieramy jednego. Będzie on naszym patronem ortograficznym. Wyjaśniam uczniom, na czym ma polegać opieka naszego patrona. Staramy się wybrać postać najsympatyczniejszą.
Tak się składa, że wśród ulubionych bohaterów dziecięcych zawsze znajdują się postacie z książek A.A. Milne`a "Kubuś Puchatek" i "Chatka Puchatka". I to przeważnie Kubuś Puchatek zostaje patronem ortograficznym. Jest to ważna i sprzyjająca okoliczność, ponieważ opiekun ortograficzny musi zaistnieć także fizycznie! W postaci maskotki, która codziennie będzie siedziała na honorowym miejscu w klasie i codziennie "będzie przynosiła" słowa trudne ortograficznie. Z kupnem pluszowego misia nie ma problemów. Trzeba tylko wyposażyć go w elementy stroju jednoznacznie wskazujące na to, iż jest to Kubuś Puchatek.
Ten etap pracy dostarcza mi wielu cennych informacji o nowych uczniach. Poznaję ich zainteresowania czytelnicze, umiejętność czytania, opowiadania, zasób słownictwa, tradycje czytelnicze w domu rodzinnym (bądź ich całkowity brak, co też się zdarza).

Etap drugi NAWIĄZUJEMY KONTAKT Z PATRONEM ORTOGRAFICZNYM
Piszę list do każdego ucznia w klasie (tej samej treści) w imieniu nowo wybranego patrona. W określonym dniu proszę Panią Dyrektor o przyjście do klasy i wręczenie listów dzieciom. Zaskoczenie jest ogromne. I radość. I zaraz pojawiają się pytania i wątpliwości. "Skąd Kubuś Puchatek wiedział, jak się nazywam?" "To chyba Pani pisała, przecież Kubuś Puchatek jest postacią wymyśloną!" Ale dzieci w klasie czwartej bardzo lubią tajemniczość i chętnie podejmują grę.
W liście od patrona zawarta jest prośba o wierszyk dla niego. Pora teraz na naukę pisania listów, adresowania koperty. Dzieci piszą własne listy do opiekuna, dołączają napisane przez siebie wierszyki.
Lektura listów jest dla mnie źródłem nowych informacji o uczniach: ich umiejętności redagowania wypowiedzi pisemnej, zainteresowaniach.

Etap trzeci SYSTEMATYCZNIE PRACUJEMY NAD ORTOGRAFIĄ
W klasie pojawia się maskotka naszego patrona. Zajmuje honorowe miejsce obok przygotowanego na gazetce kącika ortograficznego (Ortografia z Puchatkiem). Od tego dnia codziennie kolejne dziecko zabiera po lekcjach maskotkę do domu. Nazajutrz przynosi do klasy wyraz z odpowiednią trudnością ortograficzną. Kartka z wyrazem zostaje umieszczona na gazetce, wyraz wpisany do zeszytów w wyznaczonym miejscu.
Wszyscy uczniowie mają obowiązek posiadania podręcznika do ortografii J. Wójcik Nauka ortografii i interpunkcji w klasach IV - VI i z tego podręcznika wybierają słowa .
Zgromadzony materiał ortograficzny poddawany jest różnorodnym ćwiczeniom; układaniu zdań, tworzeniu wyrazów pokrewnych, układaniu historyjek, krzyżówek, pisaniu dyktand, itp.
Tak pracujemy przez cały rok szkolny. Zabiera nam to codziennie nie więcej niż 5 minut lekcji. Towarzyszą tym ćwiczeniom lekcje w całości przeznaczone na ortografię.

Etap czwarty WYDAJEMY KSIĄŻECZKĘ Z WIERSZYKAMI DZIECI
Napisane przez uczniów wierszyki przepisuję na komputerze i kseruję. Powstaje materiał na książeczkę. Na lekcji plastyki każde dziecko ilustruje swój wierszyk. Składam książeczkę w takiej ilości egzemplarzy, ilu jest uczniów w klasie.
Potem następują zajęcia, podczas których uczniowie czynnie przyswajają sobie słownictwo związane z budową książki (okładka, karta tytułowa, tytuł i podtytuł, spis treści, ilustracje, wydawnictwo, korekta, nakład). Wypełniamy kartę tytułową (tytuł i podtytuł proponują uczniowie), sporządzamy spis treści, podajemy wielkość nakładu, nazwisko ilustratora, korektora. Książeczki są gotowe. Można je pokazać rodzicom. Można także wpisać swój ulubiony wiersz na specjalnie do tego przeznaczonej stronie.
Książeczki z wierszykami dzieci towarzyszą nam podczas lekcji poświęconych poezji. Określamy wersyfikację, szukamy rymów, epitetów, porównań i uosobień. Dzieci cieszą się, że i one potrafią napisać "prawdziwy wiersz".
Zamieszczam wybrane teksty uczniów klasy IV.

Miód
Czy miód jest słodszy przez "u", czy przez "ó"?
Czy "miodu" się pisze przez "tu", czy przez "du"?
Zagadka jest prosta, lecz nie o to chodzi.
Najlepszą rzeczą jest to, że słodzi.
(Piotrek O.)

Trudne zadanie
Ciężkie zadanie dzisiaj mnie czeka
Mruczanka to trudna rzecz dla cżlowieka
Siedzę i myślę, chodzę i myślę
I chyba w końcu nic nie wymyślę.
Nie umiem sobie poradzić z tym.
Dobrze, że chociaż wyszedł mi rym.
(Kasia L.)

Z moich doświadczeń wynika, że jest to dobry sposób na polubienie ortografii przez uczniów, a to przecież połowa sukcesu w pracy. Dzieci nie mogą się doczekać, kiedy przypadnie na nie kolej wzięcia maskotki do domu i przyniesienia trudnego wyrazu na lekcję. Bardzo lubią także pisać wierszyki na cześć swojego opiekuna. A potem z radością i dumą czytają własne teksty zamieszczone w książeczce.
O skuteczności tej metody mogłam się przekonać podczas kolejnych edycji Ogólnopolskiego Konkursu Ortograficznego dla Uczniów Szkół Podstawowych organizowanych przez Pałac Młodzieży w Katowicach. Moi uczniowie uczestniczą w tych konkursach, przeważnie z sukcesami (laureaci I, II, VI miejsca w Polsce, liczne wyróżnienia).

powrót

 

Jak realizuję program ścieżek edukacyjnych na lekcjach techniki i informatyki.

Justyna Koterwa SP 12 w Gliwicach

W szkole, w której pracuję (SP nr 12 w Gliwicach), postanowiliśmy realizować program ścieżek edukacyjnych w oparciu o tzw. zajęcia modułowe. Pomysł jest prosty - realizację programu ścieżek rozłożyliśmy na okres trzech lat w taki sposób, by jego treści możliwie jak najpełniej współgrały z tym, czego uczą się uczniowie klas czwartych, piątych czy szóstych. Inspiracją zaś do zajęć przedmiotowych, na których ten program realizujemy, są każdorazowo zajęcia modułowe - wycieczki. Rzeczą najistotniejszą jest taki wybór miejsca wycieczki i jej programu, aby to, czego uczniowie na niej doświadczą, rzeczywiście mogło stać się punktem wyjścia do zajęć na wszystkich (albo prawie wszystkich) przedmiotach.
W br. szkolnym nasz wybór padł na w Chorzowie, gdzie pojechały klasy czwarte, Park Przypałacowy w Rudach Wielkich, dokąd udały się klasy piąte oraz Regionalną Izbę Pamięci, (teren GOSiR) w Koszęcinie, którą odwiedziły klasy szóste.

Uczę informatyki i techniki.

Po wycieczce do Chorzowa na zajęciach z techniki z klasami czwartymi zaproponowałam wykonanie makiet całego skansenu lub którejś ze znajdujących się w nim budowli. Największą popularnością cieszył się stary, poczciwy wiatrak i żuraw studzienny, którego tekturowy, ruchomy model budził prawdziwy zachwyt dzieci (ubolewały, że woda wycieka przez tekturę).
Na lekcjach wychowania komunikacyjnego uczniowie w grupach zastanawiali się, jak zorganizować ruch drogowy na terenie skansenu. Na odpowiednio przygotowanych mapkach (powiększony plan skansenu) rozmieszczali wykonane przez siebie znaki drogowe w taki sposób, żeby można było poruszać się po drogach bez kolizji. Każda grupa musiała uzasadniać swoje decyzje i wykazać się znajomością zarówno znaków jak i zasad ruchu drogowego.

Na informatyce (prowadzonej w klasach 4 w oparciu o program TI) dzieci opracowywały logo skansenu. Najpierw, na wcześniej przygotowanym, specjalnym wzorcu powstały projekty logo.
Później uczniowie w oparciu o te właśnie projekty wykonali prace, wykorzystując do tego edytor graficzny. Dzieci prześcigały się w pomysłach. Powstawały prawdziwe arcydzieła: kolorowe, pomysłowe nasycone dziecięcą wyobraźnią, pełne niecodziennych skojarzeń.
Wszystkie prace zostały zaprezentowane na specjalnie przygotowanej wystawce (obok prac wykonanych na innych przedmiotach - j. polskim, matematyce, przyrodzie, plastyce czy religii). Chcę w przyszłości zwrócić się do osób odpowiedzialnych za reklamę skansenu, aby wykorzystały te prace do promocji Górnośląskiego Parku Etnograficznego.


Klasy 6 wyjechały na wycieczkę do Koszęcina. Tam, między innymi uczestniczyły w lekcji demokracji. Po powrocie na języku polskim uczniowie zredagowali notatkę podsumowującą tę lekcję. Notatka ta, podzielona na akapity, poddana została na informatyce eksperymentalnej obróbce. Dzieci w dwuosobowych zespołach otrzymały zadanie zamiany wybranych przez siebie słów na symbole rysunkowe. Wykorzystały do tego czcionki WINGDINGS i WEBDINGS. Po wydrukowaniu poszczególnych fragmentów uczniowie wymienili się tekstami i próbowali odczytać notatki z rysunkami. Było przy tym wiele komicznych sytuacji, gdyż nie zawsze wstawione symbole oddawały dokładnie treść notatki.

Dzieciom eksperyment tak przypadł do gustu, że trzeba było przeznaczyć kolejne zajęcia na układanie - tym razem własnych - tekstów obrazkowych. Niektórzy doszli do takiej wprawy, że konstruowali notatki prawie z samych obrazków.

Okazało się przy tym, że na informatyce może być bardzo tajemniczo.

powrót

Kompetentny nauczyciel
Ewa Figiel SP 12 w Gliwicach

KWALIFIKACJE A KOMPETENCJE
to pisemne, urzędowe potwierdzenie naszych umiejętności i wiedzy to faktyczna umiejętność
i wiedza sprawdzająca się w działaniu

Kompetencje nauczycielskie można podzielić na trzy grupy: kompetencje specjalistyczne, dydaktyczne i psychologiczne. O ile posiadanie kompetencji z pierwszych dwóch grup stawia nas w szeregu nauczycieli, o tyle kompetencje z trzeciej grupy czynią z nas dobrych nauczycieli.

Kompetencje specjalistyczne - to wiedza i umiejętności w zakresie nauczanego przedmiotu. Wymagają one stałego doskonalenia. Niekompetentny w tym zakresie nauczyciel to nie ten, który czegoś nie wie, ale ten, który:
ˇ nie wie, czego nie wie
ˇ nie chce zapytać kogoś, kto wie
ˇ boi się zapytać kogoś, kto wie
ˇ jest przekonany, że wszystko wie i nie ma żadnych wątpliwości
ˇ nie chce się rozwijać.
Kompetencje dydaktyczne -zdobywa się je w procesie kształcenia na studiach pedagogicznych i kursach specjalistycznych. Szczególnie istotne są umiejętności:
ˇ właściwego rozplanowania zajęć w ciągu roku
ˇ logicznego konstruowania lekcji
ˇ precyzowania celów dla uczniów
ˇ operacjonalizacji celów
ˇ uwzględniania cyklu uczenia się (przeżycie, obserwacja, refleksja, uogólnienia, aktywne eksperymentowanie)
ˇ zachęcania uczniów do aktywności
ˇ rozmieszczania uczniów w klasie
ˇ korzystania z pomocy audiowizualnych
ˇ wykorzystania odpowiednich metod nauczania
ˇ atrakcyjnego prowadzenia lekcji
ˇ rozumienia, że jest wiele prawidłowych sposobów uczenia się i nauczania.

Kompetencje psychologiczne - umiejętności inspirowania, motywowania uczniów do nauki, integrowania ich w zespół oraz umiejętności menedżerskie. Do szczegółowych kompetencji psychologicznych należą:
1. pozytywne nastawienie do ludzi
2. umiejętność unikania najczęstszych przyczyn zakłóceń w komunikowaniu
3. umiejętność porozumiewania się
4. umiejętność motywowania uczniów do nauki
5. umiejętność budowania zgranego zespołu z przypadkowej grupy uczniów
6. elastyczność w dostosowywaniu stylu kierowania do stopnia dojrzałości uczniów
7. umiejętność kontrolowania stresu.

Ad. 1. Pozytywne nastawienie do ludzi:
-autentyczność
-ugruntowanie postawy szacunku dla innych
-uczciwość, sprawiedliwość i tolerancja
-optymizm i pogoda ducha
-wiedza na temat swoich dobrych stron
-chwalenie osiągnięć uczniów
-zmniejszanie dystansu.

Ad. 2. Umiejętność unikania przyczyn zakłóceń w komunikowaniu.
Przyczyny zakłóceń:
-niepełna świadomość niektórych własnych motywów
-nieuwzględnianie możliwości uczniów
-sprzeczność języka ciała ze słowami
-przedwczesna interpretacja motywów
-filtr percepcyjny (widzimy to, co chcemy, słyszymy to, co chcemy)
-niezrozumienie, że komunikowanie się jest procesem dwustronnym.
Unikaniu zakłóceń służy trening interpersonalny.

Ad. 3. Umiejętność komunikowania się:
-aktywne słuchanie: koncentracja, kontakt wzrokowy, pochylenie ciała, używanie zachęcających zwrotów, otwartość na punkt widzenia ucznia, powściągliwość w wyrażaniu własnego zdania, empatia, zadawanie pytań
-przemawianie
-rozmawianie
-asertywność
-elastyczność w dostosowaniu własnego stylu społecznego (uprzejmu, ekspresyjny, analityczny, przywódczy) do stylu społecznego ucznia
-rozwiązywanie konfliktów i negocjowanie.
Technika czterech asertywnych kroków: - nazywanie problemu, - mówienie o własnych emocjach, - propozycja, - pokazanie skutków.

Ad. 4. Umiejętność motywowania uczniów (sztuka motywowania)
Motywowanie to wszystkie działania nauczyciela, które można nazwać pomocą i wsparciem dla ucznia, stawianie uczniowi wyzwań.

duże wyzwanie, duża pomoc duże wyzwanie, mała pomoc
doskonałe efekty uczenia się, wzrost pewności siebie, wzrost szacunku do siebie, zmiany postaw, rozwój mnóstwo błędów, brak pewności siebie, brak szacunku do siebie, blokowany rozwój
miła atmosfera, lenistwo brak efektów uczenia się, zahamowanie rozwoju
małe wyzwanie, duża pomoc małe wyzwanie, mała pomoc

Jedną z technik aktywizujących uczniów jest dyskusja, wymaga ona jednak przestrzegania czterech zasad:
- kompetencja- merytoryczne przygotowanie do dyskusji
- dobra wola - wysłuchanie zdań innych uczestników
- tolerancja - brak uprzedzeń, otwartość
- dobre wychowanie - uprzejmość.

Ad. 5. Budowanie zgranych zespołów - inaczej grup wspomagających się.
Znaczenie takiej grupy:
ˇ ułatwia współpracę
ˇ umożliwia wspomaganie
ˇ kompensuje słabości jednych mocnymi stronami innych
ˇ wyzwala aktywność u wszystkich
ˇ zwielokrotnia pozytywny wpływ całości na jednostki
ˇ zwiększa efektywność uczenia się i nauczania.

Ad. 6. Elastyczność w dostosowywaniu stylu kierowania uczniami do stopnia ich dojrzałości.
Dojrzałość ucznia zależy od motywacji (chęci) do efektywnego myślenia i działania w szkole oraz kompetencji (wiem i umiem) w tym zakresie.

wysoka motywacja, duża kompetencja wysoka motywacja, mała kompetencja
styl kierowania liberalny - uczeń chce się uczyć i wiele już umie. Wystarczy zorganizować właściwe warunki do nauki i kryteria oceniania styl kierowania demokratyczny - nawiązanie partnerskich stosunków, harmonijne współdziałanie z uczniem, pozostawia się inicjatywę co do wielu zadań
niska motywacja, duża kompetencja niska motywacja, mała kompetencja
styl kierowania klubowy - nawiązanie ciepłego kontaktu, ustalenie przyczyn obniżenia motywacji. Nauczyciel słuchaczem - pozwolić na "wygadanie się" styl kierowania autokratyczny - pewne jego elementy. Jasno określać zadania, stopniować trudności, ustalić jasne kryteria ocen, terminy, formę kontroli. Poleceń się nie dyskutuje, lecz się je wydaje. Po wykonaniu zadania wzrasta kompetencja i można zmienić styl na klubowy

Ad. 7. Umiejętność kontrolowania stresu. Stres to stan napięcia spowodowany trudną sytuacją, z którą nie potrafimy sobie poradzić.
Kontrolowanie stresu obejmuje:
ˇ rozpoznanie przyczyn i ewentualne usunięcie ich
ˇ usunięcie objawów stresu
ˇ treningi antystresowe (relaksacyjne).

Rozwój osobowości nauczyciela jest podstawą efektywnej pracy z dziećmi i młodzieżą. Kluczowymi cechami są tutaj: szacunek do samego siebie, umiejętność wyrażania siebie, umiejętność słuchania, dostarczanie informacji zwrotnych, asertywność i rozwiązywanie konfliktów.

(na podstawie: H. Hamer "Klucz do efektywnego nauczania")

powrót


Ukryty program

Ewa Figiel SP 12 w Gliwicach

Twórcą tego określenia jest Philip Jackson , który rozumiał pod tym pojęciem to, co szkoła czyni (wpaja, uczy, daje) młodym ludziom do niej uczęszczającym, mimo, że to "coś" wcale nie zostało zaplanowane.

Ukryty program oznacza pozadydaktyczne, lecz wychowawczo ważne konsekwencje uczęszczania do szkoły, które pojawiają się systematycznie, ale nie są zawarte w żadnym zestawie celów i uzasadnieniu działań oświatowych.

1. Jakie są skutki działania ukrytego programu?
ˇ L. Kohlberg uważa, że ukryty program dotyczy w gruncie rzeczy wychowania moralnego, bo właśnie szeroko rozumiane oddziaływanie w sferze moralnej odbywa się poza oficjalnym programem szkolnym. Zadaje on zasadnicze pytanie: czy ukryty program wpływa wychowawczo pozytywnie, negatywnie, czy też nie czyni ani jednego, ani drugiego.
ˇ E. Friedenberg uważa, że ukryty program to środek socjalizacji prowadzący do pośledniości, banalności, konformizmu.
ˇ J. Martin sądzi, że nie sposób całego oddziaływania moralnego określić jako ukryty program ponieważ właściwy program może wyrażać, a często rzeczywiście jasno i jednoznacznie wyraża cele, które normalnie traktuje się jako pozadydaktyczne, np. wartości moralne, postawy religijne, preferencje polityczne czy umiejętności zawodowe. Jego zdaniem zawsze istnieje określony ukryty program danej instytucji działającej w określonym miejscu, czasie i wśród określonych ludzi. Trzeba go więc znaleźć, zbadać i ocenić. Martin uważa, że istnieją dwa rodzaje "ukrycia". Coś może być tak ukryte, że wszyscy nie wiemy, czy to istnieje (np. lekarstwo na raka), lub ukryte przez kogoś, kto wie, gdzie to coś jest, tylko inni o tym nie wiedzą. Uważa on też, że ukryty program nie musi dotyczyć tylko szkół, ale również tych instytucji, gdzie człowiek uczy się czegoś więcej, niż tylko wykonywania swojej pracy.
ˇ David Purpel i Kevin Ryan uważają, że główny efekt, jaki wywołuje ukryty program zawiera się w obrębie szeroko rozumianej moralności. To, co dzieje się w szkole tworzy u dzieci pojęcie tego, co dobre a co złe, za co można otrzymać karę, za co nagrodę.

2. Program ukryty za podręcznikami.
Cały szereg elementów ukrytego programu da się odnaleźć w tekstach podręczników i lektur dla dzieci. Podręczniki stwarzają wiele okazji do rozważań na temat tego, co jest dobre a co złe. Moralność jest transmitowana w szkole przez zwroty, aforyzmy, przysłowia. Także liczne wydarzenia historyczne są pretekstem do pouczania moralnego młodego człowieka.
Zdaniem Sary Delamont w najróżnorodniejszych tekstach do nauki czytania znajdują się setki przykładów stereotypowego dzielenia ludzi ze względu na płeć. Prawdopodobnie w większości wprowadzone tam one zostały bez zastanowienia, w poczuciu, że czyni się coś zupełnie normalnego. Przy okazji zwyczajnego prowadzenia lekcji bardzo często wprowadza się podział klasy na chłopców i dziewczęta. Dzieciom ciągle się przypomina, że są chłopcami i dziewczynkami, że ich zachowanie jest właściwe dla chłopców albo dziewcząt. Jako karę za zachowanie nie dość męskie lub nie dość dziewczęce przypisuje się dziecko do odmiennej grupy płciowej.
"Wartości szkolne są zbyt pasywne i feministyczne, i jako takie nie mogą być zdrowe dla dorastających chłopców, tak więc chłopcy zaczynają się buntować i mieć kłopoty z nauką".

3. Program ukryty za codziennością
Ukryty program w znacznej swej części jest rezultatem tego, że nauczanie i wychowanie odbywa się w miejscu zwanym szkołą - miejscu o określonej strukturze, układzie pomieszczeń, miejscu, w którym dominuje tłok i hałas.

Opis sytuacji szkolnej ucznia

Dzieci spędzają w szkole bardzo dużo czasu Dzieci znajdują się w szkole niezależnie od ich chęci Wszystkie szkoły i klasy są do siebie bardzo podobne
Poza spaniem nie ma takiej innej aktywności życiowej, która zabierałaby mu więcej czasu niż szkoła. Od szóstego roku życia poczynając dziecko jest częściej w kontakcie z nauczycielem niż ojcem (lub matką). Uczniowie mają coś wspólnego z więźniami i pacjentami szpitali psychiatrycznych. Uczeń, tak jak zamknięty dorosły musi wytworzyć strategie postępowania, by dać sobie radę z konfliktem, który często powstaje między jego naturalnymi życzeniami i zainteresowaniami a wymaganiami instytucji. Tysiące godzin spędzonych w wysoce wystylizowanym otoczeniu klasy szkolnej nie są rzeczą wyboru, mimo, iż niektóre dzieci wolą szkołę od zabawy. Każda szkoła i każda klasa charakteryzują się rytuałem i stałym następstwem działań. Wszystko to przebiega w świecie, którym rządzą reguły znane i uczniom i nauczycielom. W każdej szkole i klasie bez względu na różnice uczeń musi dać sobie radę z trzema właściwościami klasy. Są to: tłok, ocenianie i władza.

 

Tłok, ocenianie i władza tworzą ramy, w obrębie których najwyraźniej oddziaływa ukryty program.

Tłok
Umiejętność życia w klasie, to umiejętność życia w tłoku. Umiejętność przeżycia w tłoku, to umiejętność czekania. Dać sobie z tym radę, to znaczy nabyć umiejętność akceptowania zwłoki.
W szkole czeka się indywidualnie, i z grupą, stojąc i siedząc. To czekanie jest podporządkowane regułom, ale nie zawsze jest to reguła prostej kolejności. Czekanie jest związane z koniecznością jakiegoś "wypełnienia" czy "zabijania czasu".

Cierpliwość jest niezbędna do przeżycia w szkole. Uczniowie muszą cierpliwie czekać na swoją kolej, ale gdy moment nadejdzie, muszą ciągle być zdolni do gorliwego uczestnictwa. Tak więc właściwość osobowościowa zwykle opisana jako cierpliwość oznacza czasem niebezpieczną równowagę pomiędzy dwiema sprzecznymi tendencjami - impulsywnym działaniem a apatycznym wycofywanie się.

Ocenianie
Ocenianie zdarza się nie tylko w szkole. Codziennie dziecko oceniane jest w domu przez rodziców i w miejscu zabaw przez kolegów i koleżanki.
Trzy podstawy oceniania wszechobecne w szkole:
ˇ osiągnięcia szkolne
ˇ stopień przystosowania się do oczekiwań instytucjonalnych
ˇ posiadanie swoistych cech charakteru.
Uczeń dość szybko orientuje się, że zwykle wszystkie trzy podstawy oceniania są połączone w jedno. Większość uczniów szybko uczy się, że nagrody otrzymują ci, którzy prowadzą "dobre życie", tzn. robią to, czego chce nauczyciel.

Władza
Sprawowanie w szkole władzy ma szeroki zasięg - związane jest z wolnością, przywilejami i odpowiedzialnością. Uczeń rozpoczynając naukę w szkole musi zorientować się, czym różni się sprawowanie władzy przez nauczyciela od sprawowania władzy przez rodziców w domu. Oto te różnice:
ˇ dominujący układ relacji w klasie jest pozapersonalny. W klasie uczniowie muszą nauczyć się przyjmować polecenia od osób, które ich za dobrze nie znają, i których sami uczniowie dokładnie nie znają,
ˇ rodzica dziecka w wieku przedszkolnym kładą nacisk na to, czego dziecku nie wolno - władza nauczycielska odnosi się do tego, co dziecko powinno robić,
ˇ najważniejszym elementem władzy nauczycielskiej jest władza nad uwagą ucznia,
ˇ uczeń musi zaakceptować fakt, że plan działań przewidziany dla niego przez nauczyciela ma pierwszeństwo nad jego własnymi planami.

Większość uczniów daje sobie radę z ukrytym programem całkiem nieźle; nie przyjmuje wszystkiego, ale też nie odrzuca wszystkiego. Czasem podporządkowuje się, czasem udaje posłuszeństwo, czasem się przeciwstawia. Słowem uczy się tego, co można by nazwać "rozgrywaniem szkoły".

(na podstawie: A. Janowski "Uczeń w teatrze życia szkolnego)

powrót

 

Recenzja książki "DZIECI W SEKTACH" Hayat El Mountcair
opracowana przez mgr Ewę Figiel, nauczyciela Szkoły podstawowej nr 12 w Gliwicach

tytuł oryginału "Les efants des sectes"
przekład W. Dzieża
Wydawnictwo WAM, Kraków 2000

Publikacja ta ma charakter faktograficzno- dziennikarski i zwraca szczególną uwagę na przemilczane dotychczas fakty. Dotyczą one miejsca dzieci w sektach i wpływu, jaki wywierają określone ideologie na rozwój dziecka, w tym na jego integrację ze społeczeństwem. Zjawisko sekt jest problemem zdrowia społecznego, a społeczeństwo demokratyczne nie jest w stanie uniknąć głębokiego sporu na ten temat.
Cała książka ma 264 strony i podzielona jest na dwanaście głównych rozdziałów, w których autorka porusza najważniejsze, z tego punktu widzenia, sprawy dotyczące sekt i ludzi w nich żyjących.
Rozdz. I - Sekta: odpowiedź na ideał?
Rozdz. II- Ideał czystości czy eugenizm?
Rozdz. III- Guru
Rozdz. IV- Obietnica szczęścia
Rozdz. V- Zerwanie więzi z rodziną i społeczeństwem
Rozdz. VI- Rodzicielska odpowiedzialność: dziecko w zastępstwie
Rozdz. VII- Konsekwencje wobec dziecka
Rozdz. VIII- Nauka we własnym środowisku
Rozdz. IX- Czy dziecko to jako obywatel?
Rozdz. X- Nienaruszalność fizyczna dziecka
Rozdz. XI- Od odrzucenia społeczeństwa do prozelityzmu: infiltracja
Rozdz. XII- Dzieci w sektach satanistycznych

Oprócz podstawowych rozdziałów książka zawiera wstęp do wydania polskiego napisany przez O. Aleksandra Posackiego SJ, gdzie można znaleźć refleksję na temat ludzkich poszukiwań wpisanych w człowieczeństwo i oszukańczych odpowiedzi, których udzielają sekty. Pisze on, między innymi, że "światopogląd sekt pełen jest subtelności intelektualnych i teologicznych- mimo rozmaitych deklaracji okazuje się sztywny i surowy. W konsekwencji więc jawi się jako prymitywny i nieadekwatny, gdy chodzi o rozumienie człowieka. Zwłaszcza młodego człowieka, jakim jest dziecko, do którego trzeba się raczej wznieść na palcach, a nie sprowadzać je do poziomu dorosłych".
Książkę "Dzieci w sektach" opatrzył słowem wstępnym Jean-Claude Didelot dyrektor serii "Les Efants du Fleuve". Treść słowa wstępnego najlepiej oddaje zdanie "publikując badania Hayat El Mountcair, cały czas jesteśmy świadomi tego, że naszym powodem są dzieci, a nie to, co zwykło się nazywać sektami".
Przedmowa została napisana przez Janine Tavernier- Prezydenta UNDAFI.
Wstęp i Wprowadzenie są napisane przez autorkę książki- Hayat El Mountcair i zawierają wyjaśnienie powodu, dla którego tę książkę napisano.
Pracę kończy bogata bibliografia, którą stanowią w dużej mierze pisma guru i dokumenty wewnętrzne sekt. W polskim wydaniu umieszczono również spis ośrodków informujących o nowych ruchach religijnych i sektach w Polsce.

Książka "Dzieci w sektach" jest zupełnie nową pozycją w polskich bibliotekach nie tylko ze względu na rok wydania, ale również na sposób ujmowania problemu.
Słowo "sekta' nie jest tutaj stosowane w jego znaczeniu religijnym (grupa osób, która odłączyła się od jakiejś religii). Oznacza jakieś zgrupowanie, którego działanie doprowadza jednostki do zerwania z własnym środowiskiem społecznym, rodzinnym, a niekiedy i kulturowym, zerwania związków uczuciowych.
Autorka w wyjątkowy sposób naświetla sytuację dzieci, które urodziły się i żyją ze swoimi rodzicami w zamkniętym świecie sekty. W czym znajduje swoją wolność wyboru dziecko uwarunkowane w ten sposób już od najwcześniejszych lat? Autorka poprzez swoje badania próbuje przeniknąć do tych zamkniętych światów, aby poznać ich działanie i ślady pozostawione na dzieciach.
Książkę tę czyta się z zainteresowaniem, choć narracja wydaje się czasem nieco zawikłana. prawdopodobnie jest to kwestia tłumaczenia. Wskutek zawiłego rozumowania trudno momentami nadążyć za tokiem myśli autora- zdarza się to jednak sporadycznie. Czytając tę pozycję odczuwa się jej wiarygodność potwierdzoną zeznaniami byłych członków sekt i dokumentami wewnętrznymi sekt. Ponieważ, z wiadomych względów, sekty stanowią ściśle kontrolowane i szczelne organizmy, trzeba tutaj docenić trudy autorki, jakie włożyła w zdobycie materiałów do swojej pracy. Dzięki nim tekst nie jest monotonny a przykłady uwypuklają jego treść.
Nie można powiedzieć, aby książka "Dzieci w sektach" wyczerpywała temat sekt ogólnie. Przeciwnie - autorka nie wdaje się tutaj w analizę doktrynalną i filozoficzną założeń ideologicznych - nie porównuje ich też z żadnym oficjalnym kościołem, a odnosi się jedynie do Konwencji Obrony Praw Człowieka i Konwencji Praw Dziecka. Temat "dzieci w sektach" wymusił pewne ograniczenia, z którymi się w zupełności zgadzam, dano tutaj pierwszeństwo refleksji na płaszczyźnie praw człowieka i dziecka. Analizując sytuację dzieci autorka jedynie szkicuje tło danej sekty (wymienia te najbardziej rozpowszechnione) i na tym tle pokazuje sylwetkę dziecka. Jest to lektura tyleż zajmująca, co przygnębiająca. Dzieci w sektach cierpią w ciszy, zapomnieniu przez zmanipulowanych rodziców. Są często przemęczone fizyczną pracą, nierzadko wykorzystywane czy maltretowane. Zabiera im się dzieciństwo przez narzucanie roli zbawców ludzkości.
Autorkę zdumieniem napawa fakt - i przenosi się to również na czytelnika - jak bardzo wynaturzone są często zachowania rodziców. Jak głęboką musieli przejść indoktrynację, że wypiera ona nawet wrodzone instynkty rodzicielskie. Podawanie przykładów jest tutaj zbędne, gdyż dosyć ich można znaleźć w książce. Nie chodzi też o to, by fascynować się drastycznymi obrazami. Chodzi w gruncie rzeczy o to, aby szeroko rozumiane społeczeństwo, w szczególności rodzice i pedagodzy, uzmysłowili sobie, jakie skutki dla dzieci pociąga za sobą przynależność rodziców do sekty. Społeczeństwo po prostu traci te dzieci.
Książę "Dzieci w sektach" warto przeczytać, bo dla pedagoga niewiedza w zakresie jakiegoś problemu nie jest usprawiedliwieniem biernej postawy.


powrót

DOCENIĆ PYTANIA

Zdawanie pytań to być może najważniejsza czynność, w jaką mogą zaangażować się nauczyciele. Na podstawie tego, jakie pytania nauczyciel zadaje, uczniowie mogą zorientować się, jakiego rodzaju rozumowania oczekuje od nich.

Różne rodzaje pytań wywołują różne rodzaje myślenia, ważne jest więc, aby nauczyciel był świadom, w jakim celu zadaje konkretne pytania.

Klasyfikacja pytań

Jedna z najbardziej znanych klasyfikacji to Taksonomia celów edukacyjnych Beniamina Blooma. Istnieje sześć poziomów operacji umysłowych ucznia, pytania formułowane na poszczególnych poziomach wymagają odpowiedzi angażujących specyficzne procesy myślenia. Te poziomy, to:

WIEDZA

WIEDZA - jeśli Twoim celem jest stwierdzenie, czy uczniowie pamiętają konkretne fakty, zadaj pytania wymagające przypomnienia sobie informacji.

Kto napisał wiersz "Lokomotywa"?

Jakie miasto było dawniej stolicą Polski?

Wiedza ma podstawowe znaczenie dla innych poziomów myślenia. Nie można wymagać od uczniów, by myśleli na wyższych poziomach myślenia, jeśli brak im podstawowych informacji.

Niebezpieczeństwo w tej kategorii - nauczyciele często jej nadużywają.

ZROZUMIENIE - gdy Twoim celem jest pomoc uczniom w uporządkowaniu faktów w taki sposób, by miały dla nich sens, zadawaj pytania o zrozumienie.

Opisz problemy, jakie napotykają zimą leśne zwierzęta.

Pod jakim względem życie w czasach królów różniło się od życia dzisiaj?

Czasami pytania o zrozumienie wymagają od ucznia "przełożenia" jakiejś idei tak, by pokazać ją w innym świetle.

W pytaniach o zrozumienie znajdziemy zwykle słowa: opisz, porównaj, wytłumacz, wyraź własnymi słowami.

ZASTOSOWANIE - jeśli Twoim zadaniem jest zachęcenie uczniów, by użyli zdobytą wcześniej informację do rozwiązania problemu, wówczas zadawaj pytania wymagające zastosowań.

Podaj trzy przykłady przymiotników.

Ile to będzie 10-(2+7) ?

ANALIZA - jeśli Twoim zadaniem jest pomoc uczniom nie tylko
w zapamiętaniu i uporządkowaniu informacji, ale także w analizowaniu ich ze względu na uwarunkowania przyczynowo-skutkowe, to zadawaj pytania
o wyjaśnienie.

- Aby rozpoznać motywy i przyczyny danego zjawiska

Jakie czynniki wpłynęły na decyzję Twoich rodziców o wyborze zawodu?

- Aby rozważyć i przeanalizować dostępne informacje w celu znalezienia

Po eksperymencie powiedz, do jakiego doszedłeś wniosku na temat czynników wpływających na wzrost sadzonek?

- Aby przeanalizować wynik, wniosek, czy uogólnienie oparte na świadectwach

Co powoduje, że dzieci nie zgadzają się z rodzicami?

Pytania analityczne wymagają od uczniów krytycznego myślenia .

SYNTEZA - jeśli pragniesz pomóc uczniom w sformułowaniu nowych relacji
i ujęciu rzeczy razem w nowy sposób, zadawaj pytania o charakterze syntetyzującym.

Jak sądzisz, co zdarzyłoby się, gdyby wyczerpały się zasoby węgla i ropy naftowej?

Co musiałoby się zdarzyć, aby na świecie zapanował pokój?

EWALUACJA - jeśli Twoim celem jest pomoc uczniom w wybraniu między kilkoma możliwościami wówczas, gdy mają ocenić, która z nich lepiej pasuje do określonej wcześniej wartości, to zadawaj pytania ewaluacyjne.

Które opowiadanie najlepiej opisuje życie na polskiej wsi?

Czy uważacie, że fabryka zanieczyszczająca wodę powinna zostać zamknięta nawet wówczas, gdy wywoła to bezrobocie?

Jako nauczyciele zadajemy codziennie dziesiątki pytań, ta forma służy nam wiernie do sprawdzania wiadomości uczniów. Okazuje się jednak, że pytania, które kierujemy do uczniów, mogą znacząco wpłynąć na rozwój ich procesów myślowych uaktywniając je i poszerzając. Warto zatem krytycznie przyjrzeć się swojemu sposobowi używania pytań w kontakcie z uczniem i nie poprzestawać na "odpytywaniu".

powrót

 

POSŁUGUJEMY SIĘ PYTANIAMI W TRAKCIE KLASOWEJ DYSKUSJI

Posługiwanie się pytaniami w trakcie klasowej dyskusji prowadzi
w zasadzie do osiągnięcia dwóch celów :

Do każdego z tych celów odnoszą się konkretne umiejętności nauczycielskie:

Cel A.

Cel B.

Cel A.

Pauza - stosowanie pauzy służy w klasie dwóm celom:

Można pomóc uczniom zrozumieć, czego się od nich oczekuje poprzez słowną sugestię poprzedzającą pauzę. Sukces polega na tym, by używać pytań, które wymagają dłuższych i bardziej przemyślanych odpowiedzi, stosować pauzy umożliwiające przygotowanie tych odpowiedzi i nagradzać za nie uczniów.

Przed lekcją trzeba przygotować nie tylko pytania, ale i kryteria oceny odpowiedzi. Jakichkolwiek kryteriów użyjesz to i tak, jeżeli odpowiedź ucznia nie osiąga poziomu, którego oczekujesz, musisz być gotów stworzyć lepszą. Po pauzie nie można zaakceptować odpowiedzi krótkiej, niepełnej lub nieprzemyślanej.

Naprowadzanie - to umiejętność, którą stosujemy, gdy uczeń daje:

Naprowadzanie to strategia polegająca na przedstawieniu serii pytań zawierających wskazówki pomagające uczniowi zbudować odpowiedź.

Ważne jest, by ostateczną odpowiedź ucznia pochwalić tak, jakby udzielił jej na początku.

Szukanie jasności i porządku - może się zdarzyć, że w odpowiedzi ucznia brakuje porządku, są pominięte istotne szczegóły albo odpowiedź jest w ogóle niekompletna. Poszukując większej jasności nauczyciel nie dodaje elementów informacji, tylko żąda, aby uczeń sam to uczynił. Nie może być tutaj wskazówek lub sugestii jak w naprowadzaniu.

Przesunięcie tematyczne - w wielu przypadkach nauczyciel otrzymuje odpowiedź, która nie jest zgodna z jego oczekiwaniami. Można wtedy dokonać przesunięcia tematycznego, aby dostosować odpowiedź ucznia do innej sprawy, która też była tematem nauki.

Przesunięcie tematyczne jest trudno zastosować, bo nauczyciel musi mieć dokładną wiedzę o wzajemnym powiązaniu tematów programu.

Nieudane próby wzbogacenia odpowiedzi ucznia

Aby pomóc uczniowi stworzyć dobrą odpowiedź nauczyciel musi mieć jasny pogląd, jak taka odpowiedź powinna wyglądać, i musi umieć ocenić każdą odpowiedź ucznia ze względu na ten wzorzec.

Przykłady złych prób:

N: Powiedz mi coś o bogactwach naturalnych Polski

U: Nie wiem

N: Czy możesz mu pomóc, Janku?

Nauczyciel w ogóle nie próbuje uzyskać dobrej odpowiedzi.

N: Dlaczego drzewa liściaste tracą jesienią liście?

U: To chyba ma coś wspólnego z temperaturą

N: Co masz dokładnie na myśli?

U: (cisza)

N: Czy ktoś może to wyjaśnić?

Nauczyciel stara się, ale przerywa przed pojawieniem się odpowiedzi możliwej do zaakceptowania.

Cel B.

Zmiana adresata pytania - aby więcej niż jeden uczeń odpowiadał, pytanie nie musi być powtarzane, ani ujmowane w inna szatę słowną. Aby skutecznie włączyć w odpowiadanie większą liczbę uczniów trzeba wybrać pytanie, które wymaga wypowiedzi o wzajemnie powiązanych faktach lub pozwala na pojawienie się niejednakowych odpowiedzi.

Policja w naszym mieście ma wiele zadań. Ile spośród nich jesteście
w stanie wymienić? Janku, wymień pierwsze...

Jak Ci się wydaje, który fragment tej opowieści jest najbardziej interesujący?

Nie nadają się tutaj pytania wymagające tylko jednej odpowiedzi.

Pierwszy rezultat zmieniania adresatów pytania polega na tym, iż okazuje się, że Ty mówisz mniej, a uczniowie aktywniej biorą udział w lekcji. Druga korzyść to taka, że dodajesz uczniom odwagi do reagowania na siebie nawzajem. Można to osiągnąć np. przez komentarze - Tomku, możesz coś dodać do odpowiedzi Ani?

Pytania o zestawy powiązanych ze sobą faktów. Zdecydowanie nie wolno karać uczniów udzielających poprawnych, ale krótkich lub pojęciowo prostych odpowiedzi na pytania, które miały wywołać dłuższą odpowiedź. Pochwal ucznia za to, co powiedział i poproś go o rozbudowanie odpowiedzi. Sukces osiąga się wówczas, gdy stawia się pytania wymagające dłuższych odpowiedzi oraz, gdy daje się za nie uczniom pozytywne wzmocnienie.

Pytania wyższego rzędu - pytania należy dostosowywać do celu, jaki zamierzamy osiągnąć. W zależności od rodzaju odpowiedzi, której oczekujemy dobieramy poziom pytania.

Zdolność właściwego spożytkowania umiejętności (w tym wypadku zadawania pytań) zależy w znacznym stopniu od uświadomienia sobie, jaką funkcję może ona pełnić. Brak rozeznania co do funkcji może spowodować niewłaściwe zastosowanie umiejętności.

Funkcja

Umiejętność

Uczestnik

Zwiększyć gotowość do odpowiadania

  • stosowanie pauz,
  • poprawianie złych odpowiedzi,
  • wywoływanie do odpowiedzi nie-ochotników

klasa

jednostka

jednostka

Zwiększyć liczbę osób uczestniczących

  • przekazywanie jednego pytania po kolei różnym osobom,
  • prośba o podanie zestawu powiązanych ze sobą faktów

klasa

klasa

Poprawić jakość odpowiedzi

  • zadawanie pytań wyższego rzędu,
  • naprowadzanie,
  • skłanianie do rozszerzenia odpowiedzi,
  • skłanianie do przypasowania odpowiedzi do innego zagadnienia

jednostka

jednostka

jednostka

jednostka

Zwiększyć liczbę osób uczestniczących i poprawić jakość

  • przekazanie po kolei różnym osobom pytania wyższego rzędu

klasa

powrót

OSOBLIWOŚCI SPOŁECZNEJ ROLI NAUCZYCIELA

"Wizje tego, co być powinno, tylko wtedy mają sens racjonalny, gdy wyrastają
z gruntownej wiedzy i znajomości tego, co jest"
(K. Kruszewski. Sztuka Nauczania).

Na pojęcie roli społecznej składa się podzielany przez większość członków pewnej społeczności zespół oczekiwań. Oczekiwania te określają, jak jednostka należąca do pewnej kategorii społecznej powinna myśleć i co powinna robić, a także - czego wolno jej żądać od innych osób z jej otoczenia.

Społeczna rola nauczyciela jest specyficzna ze względu na jej osobliwości, którym przyjrzymy się bliżej.

Wyniki nauczania - zawodne kryterium, tutaj decyduje sam nauczyciel

W pierwszej grupie oczekuje się od nauczyciela, by wniknąwszy w świat psychiczny dziecka umiał określić jego mocne i słabe strony a następnie stworzyć mu swoisty świat zewnętrzny, który odwoływałby się do pierwszych
a omijał drugie. Uczeń jest tu początkiem i końcem aktywności nauczyciela, centrum, któremu podporządkowane są pozostałe elementy szkolnego środowiska. Oczekiwania z drugiej grupy wiążą się z tym, że nauczyciel ma obowiązek selekcji i indoktrynacji - narzucania uczniowi takiej wizji świata, która podtrzymuje układ sił społeczno - politycznych. W grupie trzeciej oczekuje się od nauczyciela wprowadzania dzieci w formy kultury duchowej (wiedza, sztuka), w których uczestniczenie uznaje się za cenne niezależnie od bieżących interesów różnych grup społecznych, a czasem wbrew nim.

Tak więc rolia nauczyciela okazuje się głęboko niespójna. Jest to niespójność nieusuwalna, wynikająca z usytuowania nauczyciela na skrzyżowaniu różnorodnych roszczeń.

Nauczyciele uważają, że ich zawód jest psychologicznie obciążony
w ponadprzeciętnym stopniu. Trudności w utrzymaniu dyscypliny, niemożność wykorzenienia niepożądanych nawyków, pozyskanie zaufania ucznia, niekompetencja metodyczna i merytoryczna, brak pomocy dydaktycznych, niechęć uczniów do nauki, zła atmosfera.

Inne źródło psychologicznego obciążenia zawiera się w hipotezie: Nauczyciel to ktoś, kto ułatwia przejście innym, sam pozostając w miejscu. Jest to powód do dumy, ale niesie też ze sobą trzy negatywne uczucia:

Nauczyciel może mieć silne poczucie "wykorzystania i porzucenia", które stanowi pożywkę dla zawiści, wrogości i zgorzknienia.

Referat przygotowała:

mgr Ewa Figiel

nauczyciel SP nr 12 w Gliwicach

(na podstawie: K. Kruszewski "Sztuka nauczania")

 

powrót

 

OGÓLNE ZASADY MOTYWACJI

Zasada 1 - Doniosłości należy oczekiwać, że uczeń będzie miał motywację do uczenia się

tego, co ma dla niego doniosłe znaczenie.

Doniosłość jest sprawą osobistą. Raczej niemożliwe jest, aby wszystko, czego się naucza w klasie miało być doniosłe dla każdego ucznia. Jest jednak prawdopodobne, że wszystko, czego się naucza w klasie, okaże się dla kogoś, w jakimś momencie istotne i znaczące.

Mając to na uwadze warto zastosować:

Zasada 2 - Niezbędnych warunków wstępnych jest bardziej prawdopodobne, że uczeń

nauczy się czegoś, jeśli spełnia wszystkie niezbędne warunki

wstępne.

Uczeń ma szansę dalszej pomyślnej nauki, jeśli ma wiadomości i opanował umiejętności warunkujące realizacje nowych zadań i zachowań.

Zasada 3 - Wzorca jest bardziej prawdopodobne, że uczeń przyswoi sobie nowe zachowanie,

jeśli mu się przedstawi wzorowe wykonanie, które będzie mógł

obserwować i naśladować.

Zasada 4 - Dostępności należy oczekiwać, że uczeń łatwiej opanuje treści nauczania, jeśli

będzie miał swobodny dostęp do wszystkich wiadomości przeka -

zywanych przez nauczyciela.

Wszystkie informacje, które chcesz przekazać uczniowi formułuj w taki sposób, aby uzyskać pewność, że do niego dotrą.

Zasada 5 - Nowości jest bardziej prawdopodobne, że uczeń się nauczy, jeśli jego uwagę

przyciągnie względnie nowe ujęcie materiału.

Jeśli chcesz, by uczniowie zauważyli jakieś bodźce, wprowadź je w sposób, który będzie dla nich względnie nowy. Chodzi o to, by nie mówić wciąż tym samym, monotonnym głosem, aby wykłady były przeplatane innymi metodami przedstawiania materiału; żeby wyznaczać im różne zadania, zmieniać zakres i długość tekstów oraz podawać rozmaitego rodzaju przykłady.

Zasada 6 - Aktywnego wiązania teorii z praktyką jest bardziej prawdopodobne, że uczeń

osiągnie cele kształcenia, jeśli będzie aktywnie uczestniczył

w odpowiednich zajęciach praktycznych.

Zasada 7 - Rozkładania ćwiczeń w czasie uczenie się będzie bardziej skuteczne, jeśli

ćwiczenia praktyczne zostaną podzielone na krótkie okresy

i rozłożone w czasie.

Wielu nauczycieli organizuje zajęcia praktyczne w ten sposób, że uczniowie wprawiają się

w np. nauce francuskiego przez 2 godziny i po 20 min. przerwie przez następne 2 godziny. Taki rozkład zajęć praktycznych prowadzi do zmęczenia, niemiłych skojarzeń z przedmiotem oraz popełniania licznych błędów.

Zasada 8 - Wygaszania jest bardziej prawdopodobne, że uczeń nauczy się, jeśli stosowane

ułatwienia będą stopniowo wycofywane.

Na początku nauki pomagaj uczniowi udzielając mu zachęt i naprowadzających wskazówek. W miarę, jak uczeń nabiera biegłości w przedmiocie, usuwaj systematycznie te ułatwienia.

Zasada 9 - Przyjemności jest bardziej prawdopodobne, że uczeń będzie kontynuował naukę

jeśli proces kształcenia przebiega w miłej atmosferze.

UNIKANIE DOKUCZLIWYCH BĄDŹ NIEPRZYJEMNYCH SYTUACJI I ICH KONSEKWENCJI

Cztery okoliczności, w jakich uczniowie bywają wystawieni w klasie na dokuczliwe działanie bodźców:

SKUTKI DOKUCZLIWYCH WARUNKÓW UCZENIA SIĘ I ICH KONSEKWENCJE:

STWARZANIE PRZYJEMNYCH WARUNKÓW NAUKI:

Nauczyciele mogą w trojaki sposób przyczyniać się do wytworzenia przyjemnych warunków nauczania. Mogą:

powrót

 

Program przedstawienia o obyczajach i zwyczajach związanych ze Świętami Wielkanocnymi
Spisała: Wiesława Dudek

,,WIELKANOCNE OBYCZAJE''

Wykonawcy programu stoją przy stole nakrytym obrusem, na którym ustawiono; wazon z baziami i palmami, talerz z pisankami, kurczątka, baranki, zajączki w zielonej trawie. Dzieci mogą trzymać w rękach symbole świąt. Dwoje jest przebranych za pisanki ( np. mają zawieszone na szyi duże kolorowe jajko z kartonu).

Dziecko - narrator:
Na wiosennym wielkanocnym stole
Nie może zabraknąć zieleni i żółci.
Muszą się więc na nim znaleźć i żonkile,
i baziowe palmy, bukszpan, żółte kurczątka,
zielony owies, brązowe lub białe baranki.
Na świątecznym stole powinno być
pod dostatkiem przede wszystkim jajek!.

Dziecko I:
Wielkanoc, Wielkanoc! Wielka radość w sercu.
Gdy chodzisz po świecie, kwitnącym kobiercu.
Na stole pisanki tęczą malowane.
Wśród zieleni trawy, cukrowy baranek.
Bazie w wazoniku, ciasta i wędliny.
Wielkanoc - i wielkie spotkanie rodziny.

Dziecko II:
Nasz stół wielkanocny, haftowany w kwiaty.
W borówkowej zieleni listeczków skrzydlatych.
Lukrowana baba rozpycha się na nim,
A przy babie - mazurek w owoce przybrany.

Dziecko III:
Na półmisku rośnie owies -
jak przystało- prababci ręką wysiany.
Cukrowy baranek skubie go nieśmiało
A obok misa pisanek.

Dziecko IV:
Na wielkanocnym stole
kolor się miesza z kolorem.
Śmieją się z każdej strony
owsa wstążeczki zielone,
bazie srebrne jak deszczyk,
I co jeszcze.....?
Przy obrusie biała falbanka,
Złoty dzwonek baranka.
I tysiąc różnych kolorów
Na świątecznych pisankach !
Na scenę wbiega dziecko przebrane za kurkę ( głośno gdacze). Za nim biegnie chłopiec, w koszyku ma jajka. Po recytacji oboje wychodzą.

Chłopiec:
Zniosła mi kurka jajek sześć.
Pytam więc kury- Czy mogę zjeść?

Kura:
- Ko... ko... ko...
Ani sadzonych, ani na twardo
I jajecznicy - nie!
I na miękko - nie!
Nie dam! Choćbym miała pęknąć!

Chłopiec:
Więc pytam grzecznie.
Czy mogę utrzeć te jaja na kogel- mogel.
Spojrzała na mnie jak na osła i - zagdakała, że...

Kura:
Te jaja na pisanki zniosłam!

Dziecko- narrator:
Zwyczaj malowania jajek na Wielkanoc wywodzi się ze starych tradycji. Jajko było symbolem sił odradzającej się na wiosnę przyrody. W czasie uroczystego śniadania wielkanocnego dzielimy się święconym jajkiem, co ma zapewnić zdrowie i pomyślność całej rodzinie.

Dzieci - pisanki: śpiewają piosenkę ,, Dobrze być pisanką"

Ref:
Jak dobrze być pisanką, pisanką, pisanką.
Mieć kolorowe wdzianko, tak jak my.
Jak dobrze być pisanką, pisanką, pisanką.
Mieć kolorowe wdzianko i kolorowe sny.

I: Bo pisankom śnią się kurczaki
Malowane w barwne zygzaki,
W kratkę, w paski, w kurze stopki
I w pomarańczowe kropki.
Takie wzorki to niezła rzecz,
każdy kurczak chciałby je mieć!

Ref:
Jak dobrze być pisanką, pisanką, pisanką...........


Dziecko V:
A na Kurpiach palmy splata się wysoko.
Wiatr im wstążki porywa, chce zanieść obłokom,
a która Kurpianka najwyższą palmę uwije ,
To aż po powałę wyrośnie jej synek.
Te kurpiowskie palmy z pachnącego ziela
Długo w chacie przetrwają, aż do wesela!

Dziecko- narrator.
polskie palmy robi się z gałązek wierzbowych, suszonych kwiatów, kłosów i kolorowych wstążek. Miały chronić przed chorobami i zapewnić dobre plony.

Dziecko VI:
A w poniedziałkowy ranek. Pisk, krzyk i śmiechy!
Cała wieś tu biegnie. Wiadra, miski, konwie i dzbanek.
Któż się dzisiaj zimnej wody zlęknie?
- Chyba ten tylko z cukru baranek?

Dziecko VII:
Śmigus- dyngus, śmigus- dyngus
Nie kryj, że się, nie wymiguj.
Bo dziś każdy stary, młody
nie uniknie wiadra wody.

Prysznic, prysznic koło studni
Już od rana pompa dudni.
Kto choć z okna nos wysunie
Wnet na niego strumień lunie!

Śmigus- dyngus, śmigus- dyngus
Śmiej się córko, śmiej się synku!
Tak się śmieje wieki całe
Wielkanocny Poniedziałek!

Dziecko- narrator:
W wielkanocny poniedziałek stary zwyczaj każe oblewać się wzajemnie wodą. Wołać przy tym ,, śmigus- dyngus". Każda jednak z tych nazw oznacza inny zwyczaj. ,,Dyngować '' znaczyło kiedyś tyle ,co -otrzymywać wykup-. Od przymusowej kąpieli można się było uchronić darem, którym najczęściej były jajka. ,, Śmigus" natomiast dotyczył zwyczaju uderzania palmową gałązką i oblewania wodą. Współcześnie połączono obydwa zwyczaje i dzisiaj przeważnie na wsiach, smaga się gałązkami i oblewa wiadrami wody. Robią to przeważnie chłopcy polując na dziewczyny.
Dziś wystarczy, by zachować zwyczaj buteleczka zwykłej wody lub odrobina wody kolońskiej, ale kiedyś ,,w lany poniedziałek'' zdarzały się i cale wiadra. Ludzie śmiali się i bawili.

Na scenę wchodzi grupa kilku chłopców z ,, kurkiem wielkanocnym"- kolorowym, tekturowym kogutem na kółkach lub patyku.

Dzieci razem:
Od podwórka do podwórka
Idą chłopcy niosą kurka.
A niezwykły jest to kurek.
Skrzydła z dykty, ogon z piórek.
Grzebieniasty, kolorowy,
wielkanocny, dyngusowy.

Chłopiec I: (prowadzący kurka)
Lato idzie, zima schodzi
Nasz kogucik boso chodzi
- Dajcie choć po dwa grosiki,
- by kogucik miał buciki!

Dziecko VIII:
Gospodyni teraz szybko drzwi otwiera,
Do koszyka wkłada ciasto, kawał sera,
parę barwnych jajek kładzie ręką szczodrą,
by się w gospodarstwie jak najlepiej wiodło.

Chłopcy razem:
Idzie lato, zima schodzi
Nasz kogucik boso chodzi.
-Dajcie , dajcie chociaż grosik
niech kogucik butki nosi


Dziecko IX
Wielkanocne obyczaje wszyscy dobrze znamy.
Pamiętamy o nich gdy przy stole się zbieramy.
Siada mama przy stole a przy mamie tata. I my .
Wiosna na nas zza firanek zerka.
Wpuśćmy wiosnę.
Niech słońcem zabłyśnie nad stołem.
Wielkanocne świętowanie jak wiosna wesołe!

Dziecko X: ,,Już Wielkanoc''

Święta, święta wielkanocne.
Jak wesoło, jak radośnie.
Już słoneczko mocniej grzeje,
Miły wiatr wokoło wieje.

Rośnie trawa na trawniku,
Żółty żonkil w wazoniku.
Na podwórku słychać dzieci
Ach jak dobrze, że już kwiecień!

A w koszyczku są święcone,
Jajka równo ułożone.
Śliczne, pięknie malowane,
Różne wzory wymyślane.
Jest baranek z chorągiewką,
Żółty kurczak ze wstążeczką.
I barwinek jest zielony,
W świeże kwiatki ustrojony.


Wszyscy razem:
( piosenka ,,Pisanki" na melodię,, Krakowiaczek jeden" )

Pisanki, pisanki jajka malowane,
Nie ma Wielkanocy bez barwnych pisanek.
Pisanki, pisanki jajka kolorowe ,
Na nich malowane bajki pisankowe.
Na jednej kogucik, a na drugiej słońce.
Śmieją się na trzeciej laleczki tańczące.
Na czwartej kwiateczki, a na piątej gwiazdki,
Na każdej pisance barwne opowiastki !
Pisanki, pisanki jajka malowane,
Nie ma Wielkanocy bez barwnych pisanek.
Pisanki, pisanki jajka kolorowe ,
Na nich malowane bajki pisankowe.

Wszyscy na środek, ukłon i pożegnanie się.


powrót


PROGRAMY JASEŁEK DO WYKONANIA PRZEZ
NAJMŁODSZE DZIECI

ZEBRAŁA WIESŁAWA DUDEK Nauczyciel z SP NR 12 w Gliwicach

Do stajenki - tekst Marka Głogowskiego


Występują:

Trzej chłopcy- pastuszkowie
Osiołek
Owieczka
Trzej Królowie

(Słychać charakterystyczny głos Osiołka.
Po chwili z przeciwległych stron sceny ukazują się: Osiołek i Pastuszkowie.)

Pastuszek I:
Osiołku, wzeszła gwiazda!
Dzieciątko śpi na sianie...

Pastuszek II:
Biegnij na powitanie!

Pastuszek III:
Tylko cichutko zarycz,
Mały osiołku szary...

Osiołek:
I na co tyle gwaru?
Ryczeć nie mam zamiaru.
Przycupnę sobie w kątku,
Pokłonię się Dzieciątku.
(Osiołek odchodzi w głąb sceny, słychać beczenie Owieczki.)

Pastuszek I:
Beczy smutno Owieczka strudzona.

Owieczka: (do jednego z Pastuszków)
Ponieś mnie, pastuszku na ramionach.
Do stajenki daleka droga.....

Pastuszek II: (ze współczuciem)
Starłaś już kopytka, nieboga!

Owieczka:
Nie ociągaj się, mój miły.
Nie zwlekaj, bo Dzieciątko i na mnie czeka!
Pastuszek III:
Chodź, Owieczko, nie martw się już dłużej!
W tej podroży chętnie ci usłużę!
(bierze owieczkę ,,na barana'' i odchodzi w głąb sceny.)

Pastuszek I:
Gwiazda świeci coraz jaśniej!
Trzej Królowie idą właśnie.
( W głębi sceny ukazują się Trzej Królowie, w koronach, z kolorowymi pudełkami.)

Trzej Królowie (razem):
Dla Dzieciątka mamy oto-
Mirrę, kadzidło i złoto!
(potrząsają pudełkami.)
Mówcie Pastuszkowie mili,
Czyście drogi nie zmylili....

Pastuszkowie (razem):
Ani trochę, ani trochę!
Gwiazda nam wskazuje drogę!

Trzej Królowie ( pokazując na Pastuszków):
Więc ruszajmy w ślad za nimi!

Wszyscy (razem):
Dzieciątku się pokłonimy!

(Scenę opuszczają kolejno: Pastuszkowie z Owieczką i Osiołkiem, a po nich - Trzej Królowie z darami.)

W Betlejem

Przebieg: Powitanie gości i zaproszenie na przedstawienie.

Narrator:
Gdy Pan Jezus się narodził w szopie w Betlejemie
Wielka gwiazda oświeciła swoim blaskiem ziemie.
A Pan Jezus był maleńki, takie dzieciąteczko,
Nie miał domu ni kołyski i leżał w złóbec
Nad szopeczką zaś aniołów rzesza zaśpiewała.
(kolęda: Wśród nocnej)

Anioł:
Zeszedł Boży Syn na ziemię, chwała Bogu, chwała.

Anioł:
Witaj Jezu na tej ziemi, położony w żłobie,
witają Cię aniołowie, kłaniają się Tobie.

Anioł:
Czy nie zimno ci maleńki, w twoje święte nóżki?
Jak pozwolisz to je trochę ogrzeję poduszką.

Anioł:
Czy nie zmarzły Ci dzieciątko, Twoje rączki obie.
W moich skrzydłach ciepłe piórka, baw się, grzej je sobie.

Anioł:
W żłóbku leżysz Jezu mały, w szopce masz mieszkanie
Ale chciałeś przyjść na ziemię, kochasz ludzi Panie.

Anioł:
Nim pastuszków obudzimy, dalej aniołowie!
Niechaj każdy dzieciąteczku jak je kocha powie.
Zaśpiewajmy Mu na chwałę, stańmy przy Nim w koło.
Ja Mu nóżki ucałuję, od wszystkich aniołów.
(kolęda)

Anioł:
Teraz trzeba tę nowinę zanieść już do ludzi.
Chodźmy prędko to ogłosić, pasterzy obudzić.
Wstańcie, wstańcie pastuszkowie, słuchajcie nowina-
Tam w szopeńce, na sianeczku leży Bóg- Dziecina!

Pasterz:
Patrzcie, patrzcie, to anioły z niebieskiej krainy.
Czy słyszycie? O dzieciątku przynoszą nowiny.

Anioł:
To Syn Boży się narodził, aby ludzi zbawić.
Idźcie prędko się pokłonić, cieszyć się, zabawić
( kolęda; Przybieżeli do Betlejem)

Pasterz:
Boże Wielki, dziś zrodzony, co na sianku leżysz,
Przyjmij te ubogie dary od Twoich pasterzy.

Pasterz:
Tak się cieszę Dzieciąteczko, że zostaniesz z nami.
Więc przyniosłem Ci w podarku koszyk z jabłuszkami.

Pasterz:
A ja chlebek Ci przyniosłem, świeżo upieczony,
Żebyś głodny nie był Jezu, dzisiaj narodzony.

Pasterz:
A ode mnie masz Maleńki śmietankę w garnuszku,
Bo Cię kocha bo Cię wielbi małe me serduszko.

Pasterz:
Zaśpiewamy teraz Tobie wesołe piosenki
Abyś do nas się uśmiechał Jezu Malusieńki.

(kolęda; Jezus Malusieńki).

Pasterz:
O! Patrzcie! Do stajenki idą Trzej Królowie
Hej pasterze zróbmy miejsce dla zamorskich Króli,
Boże Dziecię wszystkich przyjmie, każdego przytuli.


Józef:
Ono w żłobie nie ma tronu i berła nie dzierży,
Lecz proroctwo jego chwały, już się w świecie szerzy.

Kacper:
W moim kraju, stąd daleko - słyszałem o Tobie.
Gwiazda Twoja mnie do Ciebie prosto prowadziła.
Złoto w darze Ci przyniosłem, Dziecinko miła.

Melchior:
Ja przyniosłem Ci kadzidło wonne i pachnące,
By Cię uczcić Dziecię Boże , na sianku leżące.

Baltazar:
A ode mnie wonna mirra, dla Ciebie zebrana,
Boś z wielkiego Nieba zeszedł, aby cierpieć za nas.

Królowie:
Już nie chcemy nosić koron złocistych na głowie
Więc przed Tobą je składamy, bo TY jeden królem świata
- jesteś Jezu mały-

Dziecko I:
W noc Bożego Narodzenia chodźmy i my dzieci.
Do stajenki Jezusowej gdzie gwiazdeczka świeci.
Chodźcie dzieci się pokłonić z bliska i z daleka.
Jezus w stajni urodzony, bardzo na nas czeka.

Dziecko II:
Nad stajenką gwiazdka świeci, do stajenki idą dzieci.
Idą dzieci w równych rządkach niosą dary dla Dzieciątka.
Wpuście nas do szopki progu, chcemy złożyć dary

Dziecko III:
My Jezuniu dzieci twoje, bogactwa nie mamy,
Serca nasze przynosimy, przy żłóbku składamy.
W dzień Bożego Narodzenia weź je Jezu miły
I daj aby te serduszka zawsze Cię kochały

Dziecko IV:
Witaj Jezu malusieńki, zbawicielu dobry nasz.
Przyszły dzieci do stajenki, Ty nas dobrze znasz.
Przynosimy serca małe, weź je w rączki swe.
Daj nam rosnąć na Twą chwałę. Naucz kochać Cię.


Dzieci:
Pokłoniliśmy się Panu, zaśpiewaliśmy skocznie.
Teraz cicho odejdziemy niech odpocznie sobie!


Maryja:
Uśnij, uśnij mój mały. Gwiazdy z chmur pospadały.
Srebrne gwiazdy, podniebne grzechotki, mrok otulił Ci stopki.
A na sianie co chwilę przysiadają kolęd motyle.

Narrator:
Lecz nie smućmy się, że trzeba odejść od żłóbeczka.
Zabierzemy z sobą w sercu uśmiech Dzieciąteczka.
(kolęda; Lulajże Jezuniu)


Pożegnanie gości, złożenie życzeń świątecznych oraz wręczenie upominków w postaci ,,serwetki - Mikołaja".


W mieście Nazaret - jasełka

Narrator:
W mieście Nazaret mieszkała Panna Maryja.
To do niej Bóg posłał swego posłańca- Anioła Gabriela.

Anioł:
Zdrowaś Maryjo, łaski pełna, Pan z Tobą, błogosłowionaś Ty między Niewiastami. Ciesz się Maryjo, Bóg Ciebie wybrał na Matkę swego Syna - Jezusa.

Maryja:
Oto ja, służebnica pańska, niech mi się stanie według słowa Twego.

(pieśń; Pozdrawiam Ciebie Matko lub inna kolęda)
(Anioł odchodzi, zostaje Maryja)

Narrator:
W owym czasie cesarz rzymski- August zarządził powszechny spis ludności. Każdy obywatel cesarstwa zobowiązany był przybyć do swego rodzinnego miasta i tam się zapisać.
(podchodzi Józef)
Józef:
Maryjo, musimy iść do Betlejem na spis ludności.

Narrator:
Posłuszni rozkazom Cesarza wyruszyli Józef i Maryja do dalekiego miasta (idą). Po kilku dniach bardzo zmęczeni , dotarli wieczorem do Betlejem.
(wychodzi gospodarz i Józef podchodzi do niego)

Józef:
Serdecznie witam, czy macie w gospodzie pokój dla nas?

Gospodarz:
Nie, nie ma miejsca, proszę szukać gdzie indziej.
(odszedł, zapukał do jednego z domów)

Józef:
Może u Was znajdzie się jakiś kącik, w którym możemy odpocząć i przenocować?
Mieszkaniec:
Nie, nie mamy już miejsca. Do nas też przyjechali krewni na spis ludności.

Narrator:
Pukał Józef do innych domów, długo szukali, ale nigdzie nie było dla nich miejsca. Poszli za miasto i tam znaleźli pustą grotę- stajnię.
(pieśń: Nie było miejsca lub inna kolęda)

Maryja:
Józefie, przenocujmy tu, już chyba lepszego miejsca nie znajdziemy.

Narrator:
I właśnie tu w ubogiej betlejemskie stajni, tej nocy narodził się Jezus. Przyszedł na świat syn Boży- Zbawiciel wszystkich ludzi.
( kolęda: Dzisiaj w Betlejem)

Narrator:
Na łące przy owcach spali pasterze. Jeden tylko Kuba czuwał.
Nagle całe niebo zrobiło się bardzo jasne.
(odsłonięcie świateł)

Kuba:
Wstawajcie coś dziwnego się dzieje!

Pasterz I:
Ale jasno się zrobiło. Czy to błyskawice czy pożar?

Pasterz II:
Słyszę jakieś głosy, ktoś śpiewa.

Pasterz III:
Ja się boję, lepiej uciekajmy.

Narrator:
Pasterze wstali nie wiedzieli co robić, wsłuchali się w śpiew, piękny śpiew aniołów.
( kolęda; Wśród nocnej ciszy)

Narrator:
Do pasterzy podszedł Anioł.

Anioł:
Nie bójcie się , przynoszę Wam radosną nowinę. Dziś narodził się Syn Boży . Idźcie do stajni , leży w żłobie.

powrót

Scenariusz do zabaw i ćwiczeń z nietypowymi przyborami - gąbka kąpielowa.
WIESŁAWA DUDEK Nauczyciel z SP NR 12 w Gliwicach

Zadania:
1. Doskonalenie umiejętności wszechstronnego wykorzystania znanych przyborów w warunkach ekspresji
2. Wyrabianie sprawności oraz orientacji w kierunkach
3. Wdrażanie do zdyscyplinowania

Przebieg zajęcia:
1. Marsz dookoła sali, pobranie gąbek z kosza.
2. Podrzucanie gąbki do góry i łapanie.
3. Zaciskanie palców dłoni na gąbce i zwalnianie uścisku, ręce w górze, w bok, z lewej, prawej strony.
4. Kto dalej - rzut raz prawą, raz lewą ręką przed siebie.
5. Leżenie przodem, przekładanie gąbki z ręki do ręki przed sobą i na wysokości bioder za sobą
6. Postawa - gąbka między kolanami, skoki kangura. Skoki z odbicia obunóż w przód z wydłużeniem skoku i zamachem ramion.
7. Chodzenie na czworakach wokół swojej gąbki.
8. Postawa - gąbka na podłodze przed stopami, skoki obunóż i jednonóż z przesuwaniem gąbki w przód.
9. Stojąc na jednej nodze, przekładanie gąbki z ręki do ręki, pod kolanem nogi wzniesionej (po każdym przełożeniu przenieść ramiona w bok).
10. Spacer po sali z gąbką na głowie, ukłon, wrzucanie gąbki do kosza.
11. Podsumowanie zajęcia.


Prowadzenie: mgr Wiesława Dudek, nauczyciel gr.6-latków,,O"

Konspekt zajęcia z zastosowaniem elementów twórczej metody
Rudolfa Labana


Temat:
Lubimy ćwiczenia gimnastyczne - rozwijanie ogólnej sprawności ruchowej

Cel:
poznawczy:
- zapoznanie dzieci ze sposobem poprawnego wykonywania ćwiczeń
- umiejętność wyczucia własnego ciała
kształcący:
- kształcenie poczucia rytmu, reagowania na umówione sygnały
- doskonalenie piękna naturalnego ruchu, poruszanie się z gracją
- wzmacnianie koncentracji uwagi na wykonywaniu czynności
- rozwijanie inwencji twórczej
wychowawczy:
- zachęcanie do porozumiewania się za pomocą ruchu i dźwięku
- wytwarzanie radosnej atmosfery, budzenie u dzieci wiary we własne siły
- wdrażanie do zdyscyplinowania

Metody:
Czynna: ruch, zabawa, samodzielne doświadczenia dzieci
Słowna: instruktaż, pochwały
Oglądowa: pokaz

Forma: zajęcie z całą grupą, ćwiczenia, zabawa

Pomoce: magnetofon, kaseta, tamburyno, chustka dla każdego dziecka

Materiał programowy:

Wychowanie moralno- społeczne:
- kształtowanie umiejętności współżycia w grupie
Wychowanie umysłowe - kształtowanie pojęć matematycznych:
- określanie kierunku w przestrzeni w toku wykonywanych ćwiczeń z zastosowaniem następujących terminów; w przód, w tył, do góry, na dół, przed siebie, w bok, w prawo, w lewo
Wychowanie zdrowotne:
- organizowanie zabaw i zajęć z całą grupą z prowadzeniem następujących ćwiczeń; ćwiczenia gimnastyczno - kształtujące, ćwiczenia orientacyjno- porządkowe
- wyrabianie zamiłowania do sportu jako źródła zdrowia i radości
Wychowanie estetyczne:
- rozwijanie wrażliwości na zmiany tempa i dynamiki
- rozwijanie umiejętności wyrażania muzyki ruchem
- kształcenie umiejętności estetycznego poruszania się ( ćwiczenia rąk, stóp, ćwiczenia wyprostne, rozluźniające ćwiczenia na płynność ruchów).

Przebieg zajęcia:

lp. Rodzaj ćwiczeń Treść, organizacja i sposób wykonania Uwagi
1 Ćwiczenia organizacyjne Dzieci maszerują wkoło sali w rytm muzyki. W przerwie muzyki, dzieci podchodzą na paluszkach do środka koła i do prawej rączki biorą swoją chustkę  
2 Ćwiczenia orientacyjno - porządkowe W rozsypce dowolny taniec w rytmie muzyki z wymachiwaniem chusteczką. Gdy muzyka milknie dzieci wykonują siad i nakrywają się chustką. Na wznowienie muzyki znowu dowolny taniec z wymachiwaniem chusteczki w lewej ręce. 2x
3 Ćwiczenia obszerności ruchów ,,Rysowanie" na podłodze chusteczką koła, a następnie skakanie prawa nogą po obwodzie koła w prawo, potem lewą nogą w lewo i obunóż. 2x
4 Ćwiczenia wyczucia własnego ciała Zabawa w ,,powitanie" - dotykanie jedną częścią ciała do drugiej np. czoło wita się z kolanem, palce prawej nogi witają kolano lewej nogi, łokieć lewej ręki wita piętę prawej nogi. W pozycji siedzącej chwyt chusteczki palcami lewej, potem prawej stopy. 1x
5 Ćwiczenia wyczucia czasu ,,Niedźwiedź i pszczółki'' - zabawa. Niedźwiadek skradał się powoli do ula po miód, ale pszczoły go zauważyły i rzuciły się na niego w obronie swego miodu. Szybko uciekał niedźwiadek wymachując łapami w obronie przed pszczołami. 2x
6 Ćwiczenia wyczucia przestrzeni ,,W piaskownicy" - zabawa polegająca na wyrzucaniu przed siebie oburącz chusteczki w pozycji klęku, a następnie przysuwanie jej do siebie. 2x
7 Ćwiczenia w parach ,,Piłujemy drzewo"- dzieci ćwiczą parami. Siedzą dotykając się stopami, trzymają się za ręce i przeciągają raz w jedną, raz w drugą stronę. 1x
8 Ćwiczenia z partnerem Zabawa w lustro - jedno z dzieci jest lustrem i odbija ruchy kolegi, który stoi przed lustrem Zmiana ról
9 Ćwiczenia w grupie Dzieci trzymają się za ręce tworząc koło i tańczą w rytm muzyki. Kiedy muzyka milknie robią przysiad i podskakują wysoko unosząc ręce z chusteczką. 2x
10 Ćwiczenia uspokajające ,,Wiaterek i wichura" - ćwiczenia oddechowe (dmuchanie w chustkę lekko i mocno) 2x
11 Zakończenie Rytmiczny marsz dookoła sali. Nauczycielka dziękuje dzieciom za staranne wykonywanie ćwiczeń i gościom za przybycie na nasze zajęcie.  

Obecne na zajęciach były koleżanki pracujące z najmłodszymi dziećmi w naszej szkole, jak i koleżanki z pobliskiego Przedszkola nr 17.

powrót

 

Różnorodne formy twórczości dziecięcej próby łączenia różnych rodzajów ekspresji
Bożena Pamuła PM 17 ul. Andromedy 36 44-117 Gliwice

Ten referat chciałabym rozpocząć pytaniem ,, czym jest natura dziecka?" Według mnie - jest zagadką. Nie wiemy jakie ma możliwości, zadatki i jakie siły w nim drzemią. Możemy dziecko nazwać istotą nieznaną, indywidualnym biotypem, którego rozwój jest uzależniony od warunków ekologicznych, wpływu środowiska naturalnego. Jest ono obdarowane wrażliwością, która kształtuje się przez otoczenie, zdarzenia i zmiany zachodzące w danym środowisku. Przyszła osobowość dziecka, jego ekspresja twórcza uwarunkowana jest jego potrzebami psychicznymi. Jedną z zasadniczych potrzeb jest możność przejawiania aktywności i ekspresji. Istnieje wiele form aktywnej ekspresji. Najistotniejsza to: aktywność motoryczno - manipulacyjna. W grę wchodzi przyswojenie pewnej liczby sprawności i rozwój samodzielności. Umacniają one w dziecku poczucie godności, spokój wewnętrzny i sprzyjają rozwojowi uczciwości. Drugą ważną potrzebą jest potrzeba spostrzegania piękna, przeżyć estetycznych, która wiąże się z ekspresją wyrażaną w muzyce, ruchem w tańcu i w twórczości plastycznej. Według słów Wallona ,,wszelka działalność graficzna dziecka i człowieka dorosłego, jest śladem przebiegu gestu pozostawionym na powierzchni, która jest zdolna ten ślad utrwalić." Wielką ekspresją jest ruch przy muzyce. W tańcu ciało wyraża zmienne układy zgodne z rytmem muzyki i pozostawia ślad rysunku. Niektóre gesty można utrwalić na płaszczyźnie jako działalność graficzną. Oznacza ona wszelkie znaki pisane, rysowane, malowane, wykonywane jakąkolwiek techniką i jakimkolwiek narzędziem. Pracę w rozwoju twórczej aktywności dziecka należy rozpocząć już w grupie trzylatków. Początkowo rozwijać u dzieci wrażliwość estetyczną poprzez słuchanie muzyki rozrywkowej i piosenek dziecięcych. Po tych zabiegach wprowadzać stopniowo fragmenty muzyki poważnej, połączonej z pokazami reprodukcji obrazów dostosowanej do wieku dzieci. Należy uczyć słuchania i wyrażania ruchem swoich doznań. W tych działaniach może pomóc kaseta magnetofonowa profesora Lecha Stefańskiego do synchronizacji obu półkul mózgowych. Jest to muzyka ceremonialna, relaksująca, wzmacniająca aktywność mózgu i wizualizację. Podczas jej słuchania dzieci mogą ruchem naśladować dźwięk dzwonów, wyśpiewywać go, rytmicznie stawiać kroki mogą naśladować start i lądowanie samolotów. Mimo iż muzyka jest żywa i wyzwala ekspresję ruchową dziecka podczas słuchania, nie wyzwala nim nadmiernej ruchliwości. Tempo ruchu jest koordynowane przez rytm muzyki. Dzięki połączeniu muzyki z jej wizualizacją dzieciom łatwiej jest wyrazić swój ruch całym ciałem, wyzwolić swój potencjał witalny oraz nie krępować chęci do wyrażania siebie i swych przeżyć emocjonalnych. Ruch stopniowo staje się lekki, sprawny i sprężysty. Dzieci w ten sposób uczyły się rytmu i przygotowywały do wykonania pierwszych kroków tanecznych. Ciekawym sposobem jest łączenie muzyki ze śpiewem dziecka. Do tego celu najlepiej wykorzystać muzykę spokojną. Ja oparłam się na ,, Romantycznych pobrzmieniach", muzyce której słucha się całym ciałem. Dzięki zastosowaniu odpowiedniej melodii można rozwinąć skrzydła twórczej wyobraźni. Zgodnie z muzyką, jej rytmem dzieci mogą wyśpiewywać na dowolnych głoskach i grupach (och, ach, ooo, lala) melodię. Tego typu zajęcia uruchamiają struny głosowe, ćwiczą narządy mowy, uczą prawidłowego oddechu i regulują siłę głosu. Pozwalają na relaks całego organizmu dziecka, rozluźniają mięśnie narządów mowy, sprzyjają radosnej i ufnej atmosferze. Inną formą pracy może stać się połączenie muzyki z twórczością plastyczną. W tym przypadku ważny jest dobór muzyki w zależności od nastroju dzieci i formy pracy jaką mamy przyjąć. Twórczość artystyczna bierze początek z zachwytu nad światem albo od niechęci. Może być wyznaniem miłości lub protestem, ale jest niemożliwa bez uczucia, które wyzwala odpowiednio dobrana muzyka. W pierwszej fazie zajęć dzieci wysłuchują jej, co prowokuje do tworzenia swojego scenariusza. Następnie opowiadają o swych doznaniach estetycznych. Chcąc umożliwić im wyraz ekspresji plastycznej należy udostępnić różnorodne narzędzia, materiały i techniki. Można rozpocząć od ołówka, kredek poprzez malowanie, lepienie aż do rzeźbiarstwa wykorzystując tworzywo jakim jest glina. Dzieci rysują i malują swój własny film na płaszczyźnie płaskiej tworząc nowe dzieło sztuki, coś co pojawiło się po raz pierwszy.Według Arystotelesa ,,wielka sztuka jest łączeniem różnych form, różnych ekspresji i wynalazczym wymyślaniem czegoś, by powstało nowe". Ważnym jest aby praca była przyjemnością i szczęściem. W wyrażaniu ekspresji nie jest ważne czy dziecko ma zdolności, czy też nie. Ważne jest by umożliwić mu różnymi środkami sposobność wyrażenia ekspresji pod każdą postacią, stosując różne środki i słowa zachęty. Forma twórczości i nauczyciel powinien być tylko technicznym doradcą i pomocnikiem. Połączenie muzyki z ekspresją ruchową można również wykorzystać do nauki pisania i czytania. Na podkładzie muzycznym opowiadamy historyjkę i wykorzystujemy do wprowadzenia litery np. ,,O". Nauka w tym systemie przebiega wielotorowo. Na podkładzie muzycznym dzieci uczą się łączyć w rozmaity sposób dźwięk z wyglądem litery i jej konstrukcją. Śpiewają ,,o-o-o" układając ręce w kształt koła, a na kartce rysują literę kolorowymi kredkami. Arkusik ozdabiają, aby litera była barwna i wesoła. Najważniejszą rzeczą jest fakt, by miała swoją indywidualność odzwierciedlającą ekspresję dziecka.Tę samą literę ,,biegają w koło", aby utrwalić sobie w świadomości, że odpowiednik graficzny dźwięku ,,O" jest kołem. Mogą go wykonać również ruchem obu rąk na podłodze, na kartce. Wykorzystać także można farby i pędzel.W grupach młodszych łączenie muzyki z ekspresją ruchową i plastyczną można wykorzystać do tworzenia plam pędzlem, malowania dłońmi i palcami. Wszystkie możliwe formy łączenia różnych rodzajów ekspresji realizowałam w pracy z dziećmi z różnych grup wiekowych i jestem przekonana, że działają odprężająco, zachęcają do podejmowania coraz trudniejszych zadań, a nade wszystko umożliwiają wyzwolenie ekspresji. Budzą samoakceptację i zadowolenie. Metody łączenia form twórczości dziecięcej z różnymi rodzajami ekspresji ruchowej, muzycznej i plastycznej zostały wykorzystane również przez pedagogów do pracy z dziećmi opóźnionymi w rozwoju (Szwajcaria, Francja) i przynoszą duże efekty. Referat opracowała Bożena Pamuła Na podstawie literatury:,,Dzieci lubią rysować" - Zofia Czerwosz,,Trening relaksacyjny" - Stanisław Siek,,Potrzeby psychiczne dziecka"- Natalia Han-Ilgiewicz,,Jak wychowywać dziecko zdolne" - Luis LewisKasety i opracowania dotyczące synchronizacji półkulowej - Lech Eufazy Stefański.

 

powrót

Kształtowanie samodzielności poznawczej dzieci
BOŻENA PAMUŁA PM 17 ul. Andromedy 36 44-117 Gliwice

Problem ten poruszany jest w wielu rozprawach naukowych, oraz nieustających badaniach psychologów i pedagogów na całym świecie. Udzielają oni nauczycielom i `rodzicom wielu praktycznych wskazówek jak stwarzać dziecku środowisko stymulujące. Poruszają problem warunków sprzyjających osiąganiu wysokiego poziomu rozwoju intelektualnego i twórczego dzieci. Bardzo duży wpływ na aktywność dziecka wg Davida Lewisa ma:- stworzony przez dziecko obraz własnego JA- przeżywane stany lękowe-wychowanie opacznie rozumiane przez rodziców Rozwój samodzielności dziecka pociąga różnorodność skomplikowanych, wzajemnych oddziaływań. Wszystkie negatywne stany dorosłych takie jak: depresja, nuda, zmęczenie nie wpływają pozytywnie na rozwój dziecka, lecz mogą mu zaszkodzić. Pojęcie ,,dziecko samodzielne" przyjęto rozumieć w znaczeniu ,, dziecko dające sobie radę we wszystkich sytuacjach", lecz nie muszące wcale osiągać pełnego rozwoju i sukcesów przyjętych według realiów dorosłych. Dziecko twórcze ma prawo być indywidualnością. Ma prawo nie dorównywać innym dzieciom, gdyż może nie mieć okazji aby ujawnić swoje umiejętności i swoją samodzielność. Dziecko przychodzi na świat z zadatkami na rozwijanie wielkiej twórczości, z pełną możliwością rozwoju we wszystkich kierunkach, oraz z ukrytymi uzdolnieniami. Tylko od dorosłych zależy czy stworzy się mu warunki do odkrycia siebie i do samorealizacji. Czasami pada pytanie ,, Co tak drastycznie hamuje samodzielność poznawczą dzieci?" To prosta i przygnębiająca odpowiedź. Twórczy i poznawczy rozwój przedszkolaków hamują dorośli przez: tłumienie i ograniczanie wrodzonych zdolności i zainteresowań pomniejszanie i niedocenianie ich możliwości przyzwyczajanie do nie podejmowania wysiłku w dążeniu do osiągania celu niektóre metody wychowawcze rodziców uczące nieinteligentnego zachowania Bywa, że rodzice uczą dzieci bycia ostrożnymi w nowych sytuacjach, co ogranicza ich twórczy i poznawczy zapał do działania. Dzieci w wieku przedszkolnym szybko przyzwyczajają się tych bezpiecznych zachowań, ponieważ dorośli często nieświadomie wpajają im, że bardziej opłacalne jest żyć tak, aby przeżyć. Wpajają, że wygodnictwo i ignorancja jest bardziej opłacalna niż nauka, a bezpieczniejszą drogą w życiu jest konformizm czyli nie podejmowanie wysiłku w nieznanych, trudnych sytuacjach. Dziecko kształtuje się i wychowuje do piątego roku życia. W późniejszych etapach jego rozwoju wszystkie niewskazane, nabyte wcześniej zachowania źle wpływają i uniemożliwiają rozwój samodzielności poznawczej. Negatywny wpływ mają, również złe metody stosowane przez rodziców. Bywa, że to co było dobre dla nich nie zawsze jest dobre i słuszne dla ich dziecka. Każde dziecko jest odrębną indywidualnością, dlatego metody wychowawczo-dydaktyczne należy dobierać indywidualnie do każdego z nich, tak aby wydobyć u niego cały potencjał twórczy. Należy uważnie śledzić jego reakcje, wzmacniać aktywność twórczą i umożliwiać rozwój zainteresowań. Wielu pedagogów i psychologów poprzez badania i udowodniło, że w niektórych przypadkach wychowawcy nie mogą już zmienić osobowości dziecka, gdyż rodzice chcą, by ich pociechy były mądre, milutkie i w ich wyobrażeniu ,,doskonałe". Chcąc by dziecko było aktywne, twórcze, łaknące nowych doświadczeń należy niezwykle odważnie i konsekwentnie z nim postępować. Stwarzać sytuacje umożliwiające rozwój zainteresowań z uznawaniem prawa do indywidualności. Wszelkie próby samodzielności maluchów nie mogą być przyjmowane obojętnie. Dorośli, a zwłaszcza nauczyciele powinni stwarzać sytuacje umożliwiające dziecku eksperymentowanie na tyle, na ile będzie to możliwe i bezpieczne. Przyjazne otoczenie i środowisko powinno dać mu możliwość dokonania wyboru na określającego jego własne reakcje w poszczególnych sytuacjach. Tylko zrozumienie i cierpliwość będzie wspierać dziecko w zdobywaniu nowych doświadczeń i nowych informacji, by osiągnąć zamierzony cel. Comenius stwierdził, że ,, dzieci uczą się mądrości nie tylko z książek, lecz z nieba i ziemi". Oznacza to, że nasi wychowankowie muszą samodzielnie poznawać i obserwować świat rzeczy i zjawisk. Ja osobiście jestem pedagogiem już od dwudziestu pięciu lat i przekonałam się, że należy pozwolić dzieciom uczestniczyć w codziennych obowiązkach tak, aby poprzez samodzielne doświadczanie wszystkimi zmysłami poznawały i przyswajały otaczający je świat.

powrót

 

Powrót do strony głównej